Quercus robur subsp. robur

Quercus robur subsp. robur, kayıngiller (Fagaceae) familyasından saplı meşe türünün tipik alt türüdür. Avrupa'nın en tanınmış ve en yaygın orman ağaçlarından biri olan saplı meşe, uzun ömürlü, geniş ve düzensiz taçlı, kalın gövdeli yaprak döken bir ağaçtır. Uygun koşullarda 30–40 metreye kadar boylanabilir ve birkaç yüzyıl yaşayabilir.

Yaprakları kısa saplı ya da neredeyse sapsızdır; yaprak ayası derin olmayan, yuvarlak loplara bölünmüştür ve tabanda belirgin kulakçıklar bulunur. Türü sapsız meşeden ayıran en önemli özellik, palamutların uzun bir sap üzerinde taşınmasıdır; adını da bu özellikten alır. Kabuğu gençken düz ve gri, yaşlandıkça kalın ve derin yarıklıdır.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Saplı meşe derin, nemli ve besince zengin toprakları sever; ova ve vadi ormanlarında, akarsu kenarlarında ve taşkın alanlarında sıklıkla görülür. Işık isteyen bir ağaçtır ve tek başına açık alanlarda geniş taçlı anıt ağaçlar oluşturabilir. Yapraklarını sonbaharda döker; palamutları aynı yılın sonbaharında olgunlaşır.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Türün yayılış alanı Avrupa'nın büyük bölümünü, Kafkasya'yı ve Anadolu'nun kuzeyini kapsar. Türkiye'de saplı meşe başta Trakya ve Karadeniz kıyı bölgeleri olmak üzere nemli ova ve vadilerde yetişir; tipik alt tür ile diğer alt türler arasındaki sınırlar ise bazı bölgelerde tartışmalıdır.