Quercus libani

Quercus libani, kayıngiller (Fagaceae) familyasından, Türkçede Lübnan meşesi olarak bilinen yaprak döken bir meşe türüdür. Genellikle 8–10 metre boylanabilen küçük bir ağaç ya da çalıdır.

Yaprakları dar ve uzunca, kestane yapraklarını andıran biçimdedir; kenarları düzenli, sivri uçlu küçük dişlerle çevrilidir ve üst yüzü parlak yeşildir. Palamutları uzunca, kadehi ise derin ve basık pullarla kaplıdır; palamutlar ikinci yılda olgunlaşır. Türkiye meşesi (Quercus cerris) ile yakın akrabadır.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Lübnan meşesi dağlık bölgelerde, kuru meşe ormanlarında, kalkerli ve taşlık yamaçlarda yetişir. Soğuk kışlara ve kurak yazlara dayanıklıdır. Bu bölgelerde diğer meşe türleriyle birlikte karışık meşe ormanları ve çalılıklar oluşturur.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Türün yayılış alanı Anadolu'nun güney ve doğusu, Suriye, Lübnan, Irak'ın kuzeyi ve İran'ın batısını kapsar. Türkiye'de özellikle Toroslar'ın doğu kesimleri ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun dağlık alanlarında bulunur.