Quercus robur subsp. pedunculiflora

Quercus robur subsp. pedunculiflora, kayıngiller (Fagaceae) familyasından saplı meşenin güneydoğu Avrupa ve Anadolu'ya özgü bir alt türüdür. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür (Quercus pedunculiflora) olarak da ele alınır. Yaprak döken, orta boylu ile büyük boylu arasında değişen, geniş taçlı bir ağaçtır.

Tipik saplı meşeye benzer şekilde palamutları uzun bir sap üzerinde taşınır ve yaprakları kısa saplıdır. Bu alt türü ayıran başlıca özellikler, yaprakların alt yüzünün sık, grimsi tüylerle kaplı olması ve yaprakların genellikle daha mavimsi yeşil görünmesidir. Palamut kadehinin pulları da tipik alt türe göre daha belirgin ve kabarık olabilir.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Bu alt tür, tipik saplı meşeye göre daha kurak ve karasal iklim koşullarına uyum sağlamıştır. Bozkır ormanlarında, orman-bozkır geçiş alanlarında ve akarsu vadilerinde yetişebilir. Yapraklarını sonbaharda döker; palamutları aynı yıl olgunlaşır.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Yayılış alanı Balkanlar'ın doğusu, Romanya ve Bulgaristan'ın alçak kesimleri, Kırım, Kafkasya ve Anadolu'yu kapsar. Türkiye'de özellikle Trakya'da ve Anadolu'nun bazı iç ve kuzey kesimlerinde bulunduğu bilinmektedir.