Quercus pontica

Quercus pontica, kayıngiller (Fagaceae) familyasından, Türkçede Doğu Karadeniz meşesi olarak bilinen yaprak döken bir meşe türüdür. Genellikle ağaç yerine çalı formunda gelişmesi ve sıra dışı yaprakları ile meşeler arasında kolayca tanınan bir türdür. Dar bir alanda yayılış gösteren, Kolşik florasının kalıntı bitkilerinden biri olarak kabul edilir.

Doğu Karadeniz meşesi çoğunlukla birkaç metre boyunda, çok gövdeli bir çalı ya da küçük bir ağaçtır. Yaprakları meşeler için alışılmadık derecede büyük, geniş eliptik, kenarları loblu değil düzenli ve sivri dişlidir; paralel ve belirgin yan damarlarıyla kestane ya da gürgen yapraklarını andırır. Sonbaharda yapraklar sarı tonlara döner. Erkek çiçekler sarkık kediciklerde toplanır ve rüzgârla tozlaşır. Palamutları iri, kadehleri pullarla kaplıdır ve tek yılda olgunlaşır.

Tür yüksek dağlık alanlarda, orman sınırına yakın yüksekliklerde, ormangülü çalılıkları arasında, ladin ve kayın ormanlarının açıklıklarında ve nemli yamaçlarda yetişir. Serin ve bol yağışlı iklimi tercih eder. Yoğun çalılıklar halinde yamaçları kaplayarak toprağı tutar ve çığ ile erozyona karşı koruma sağlar. Bu çalılıklar, kuşlar ve küçük memeliler için barınak, birçok böcek için de besin kaynağı oluşturur.

Türün yayılış alanı Kuzeydoğu Anadolu ile Gürcistan’ın batı kesimlerini kapsayan Doğu Karadeniz ve Batı Kafkasya dağlarıyla sınırlıdır. Türkiye’de özellikle Rize ve Artvin çevresindeki dağlarda bulunur. Dar yayılışı nedeniyle koruma açısından önemli bir türdür. İri yaprakları ve gösterişli sonbahar renkleri nedeniyle bazı ülkelerde botanik bahçelerinde ve parklarda süs bitkisi olarak yetiştirilir.