Quercus petraea

Quercus petraea, Fagales takımının Fagaceae (kayıngiller) familyasına ait, Türkçede sapsız meşe olarak bilinen büyük bir orman ağacıdır. Adını, palamutlarının saplı olmayıp doğrudan dala oturmasından alır; bu özellik onu palamutları uzun saplı olan saplı meşeden (Quercus robur) ayırmada en kolay ölçüttür.

Sapsız meşe 30–40 metreye kadar boylanabilen, düzgün gövdeli, geniş tepeli ve uzun ömürlü bir ağaçtır. Kabuğu gençken düz ve gri, yaşlandıkça boyuna derin çatlaklı bir yapı kazanır. Yaprakları yaprak döken tiptedir; ters yumurtamsı, kenarları düzenli ve sığ loblu, yaprak sapı belirgin uzunlukta ve yaprak tabanı kama biçimlidir. Bitki tek evciklidir: erkek çiçekler sarkık kediciklerde, dişi çiçekler ise dal uçlarında küçük gruplar hâlinde bulunur ve ilkbaharda yapraklanmayla birlikte açar. Palamutlar sonbaharda olgunlaşır.

Tür çoğunlukla iyi drene olan, asidik ya da hafif asidik, taşlık ve kumlu topraklarda yetişir; saplı meşeye göre kuraklığa ve sığ topraklara daha dayanıklıdır. Saf ya da kayın, gürgen ve diğer meşelerle karışık ormanlar kurar. Palamutları sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve geyikler için önemli bir besindir. Meşe ağaçları çok sayıda böcek, mantar ve liken türüne ev sahipliği yaparak orman ekosisteminin en zengin yaşam alanlarından birini oluşturur.

Doğal yayılışı Avrupa'nın büyük bölümünden Kafkasya'ya ve Kuzey Anadolu'ya kadar uzanır. Sert, dayanıklı ve güzel desenli odunu mobilya, parke, gemi yapımı ve şarap ile içki fıçılarının üretiminde değerli bir hammadde olarak kullanılır.