Quercus petraea subsp. pinnatiloba

Quercus petraea subsp. pinnatiloba, kayıngiller (Fagaceae) familyasından sapsız meşenin Anadolu ve Orta Doğu'da yayılış gösteren bir alt türüdür. Yaprak döken, orta boylu bir ağaç ya da kurak koşullarda çalımsı bir bitkidir.

Bu alt türün ayırt edici özelliği, adından da anlaşılacağı gibi yaprakların derin ve tüysü biçimde loplara bölünmüş olmasıdır. Loplar tipik sapsız meşeye göre daha dar ve derin girintilidir; yapraklar genellikle daha küçük ve gergindir. Palamutları sapsız ya da çok kısa saplıdır; bu özellik türün genel karakteridir.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Bu meşe, tipik sapsız meşeye göre daha kurak ve karasal iklimlere uyum sağlamıştır. Kayalık yamaçlarda, kuru meşe ormanlarında ve diğer meşe türleriyle karışık topluluklarda yetişir. Yapraklarını sonbaharda döker ve palamutları aynı yıl olgunlaşır.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Yayılış alanı Anadolu'nun güney ve güneydoğu kesimleri ile Suriye ve Lübnan gibi komşu bölgeleri kapsar. Türkiye'de özellikle Toroslar ve Güneydoğu Anadolu'nun dağlık alanlarındaki meşe ormanlarında bulunur.