Quercus infectoria subsp. veneris

Quercus infectoria subsp. veneris, kayıngiller (Fagaceae) familyasından mazı meşesinin bir alt türüdür. Bazı kaynaklarda Quercus boissieri adıyla ayrı bir tür olarak da ele alınır. Genellikle küçük ağaç ya da çalı formunda görülür, yarı yaprak dökendir.

Tipik alt türe göre yaprakları daha iri, daha ince ve kenarları daha belirgin dişlidir; genç yapraklar ve sürgünler daha tüylü olabilir. Palamutları uzunca ve sivri uçludur, kadehi kısa ve yassı pullarla kaplıdır. Tür genelinde olduğu gibi bu alt türün dallarında da gal arılarının oluşturduğu mazı urları görülebilir.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Bu alt tür kuru ve yarı kurak meşe ormanlarında, kayalık ve kalkerli yamaçlarda ve maki ile orman arasındaki geçiş alanlarında yetişir. Mazı urları tarih boyunca tanen kaynağı olarak toplanmış ve tabaklama ile boya yapımında kullanılmıştır.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Yayılış alanı Kıbrıs, Anadolu'nun güney ve doğusu, Orta Doğu ve İran'ı kapsar. Türkiye'de özellikle Güney ve Güneydoğu Anadolu'nun meşe ormanlarında bulunur ve bu bölgelerdeki kuru ormanların karakteristik meşelerinden biridir.