Quercus aucheri

Quercus aucheri, kayıngiller (Fagaceae) familyasından, Türkçede boz pırnal olarak bilinen her dem yeşil bir meşe türüdür. Genellikle 1–5 metre boylanabilen bir çalı ya da küçük ağaç olarak görülür.

Yaprakları küçük, deri gibi sert, uzunca ya da eliptik biçimlidir; kenarları düz ya da seyrek, kısa dişlidir. Yaprakların alt yüzü sık, grimsi yıldız tüylerle kaplıdır; bitkiye boz renkli görünümünü veren de bu tüylenmedir. Palamutları ikinci yılda olgunlaşır ve kadehi basık pullarla kaplıdır.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Boz pırnal Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü sıcak kıyı bölgelerinde, kalkerli ve kayalık yamaçlarda, makilik ve frigana alanlarında yetişir. Kuraklığa son derece dayanıklıdır ve yaz kuraklığı boyunca yapraklarını korur. Kızılçam ormanlarının alt katında ve açık çalılıklarda sık görülür.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Türün yayılış alanı oldukça dardır ve Güneybatı Anadolu ile çevresindeki Ege adalarıyla sınırlıdır. Türkiye'de özellikle Muğla ve Aydın çevresindeki kıyı kesimlerde bulunur; bu sınırlı yayılış, türe bölgesel bir önem kazandırır.