Quercus robur

Quercus robur, kayıngiller (Fagaceae) familyasından, Türkçede saplı meşe olarak bilinen yaprak döken büyük bir ağaçtır. Avrupa’nın en tanınmış ve en geniş yayılışlı meşelerinden biridir. Ak meşeler grubuna dahildir; palamutları tek yılda olgunlaşır.

Saplı meşe 25–40 metreye kadar boylanabilen, geniş ve düzensiz tepeli, son derece uzun ömürlü bir ağaçtır; yaşlı örnekler yüzlerce yıl yaşayabilir. Kabuğu kalın, koyu gri ve derin boyuna çatlaklıdır. Yaprakları ters yumurtamsı, kenarları derin ve yuvarlak loblu, sapı çok kısadır; yaprak tabanında kulak biçimli küçük çıkıntılar bulunur. Türün adı palamutlarından gelir: palamutlar uzun bir sapın ucunda tek tek ya da birkaç tane bir arada taşınır. Bu özellik, kısa saplı yapraklar ve sapsız palamutlara sahip sapsız meşeden ayırmada önemlidir.

Tür derin, nemli ve verimli toprakları sever; ova ve vadi ormanlarında, nehir kenarlarındaki taşkın ormanlarında yetişir. Saplı meşe, binlerce böcek türüne, likenlere, mantarlara, kuşlara ve memelilere yaşam alanı sağlayan, biyolojik çeşitlilik açısından en zengin ağaçlardan biridir. Palamutları alakarga, sincap, yaban domuzu ve geyikler için önemli bir sonbahar besinidir; alakargaların palamutları saklaması ağacın yayılmasına katkıda bulunur.

Türün yayılış alanı Avrupa’nın büyük bölümünden Kafkasya’ya ve Anadolu’ya uzanır. Türkiye’de özellikle Kuzey Anadolu ve Trakya’da, nemli ova ve longoz ormanlarında bulunur. Sert, dayanıklı ve suya dirençli odunu tarih boyunca gemi yapımı, yapı kerestesi, mobilya ve fıçı yapımında kullanılmıştır. Ova ormanlarının tarıma açılması nedeniyle doğal saplı meşe ormanları birçok bölgede azalmıştır.