Quercus petraea subsp. petraea

Quercus petraea subsp. petraea, kayıngiller (Fagaceae) familyasından sapsız meşe türünün tipik alt türüdür. Sapsız meşe, Avrupa'nın başlıca orman ağaçlarından biri olup 30–40 metreye kadar boylanabilen, düzgün ve uzun gövdeli, yaprak döken bir ağaçtır.

Adını, palamutlarının saplı meşedekinin aksine sapsız ya da çok kısa saplı olarak doğrudan dala bağlı bulunmasından alır. Yaprakları ise belirgin bir sap taşır; yaprak ayası düzenli, sığ ve yuvarlak loplara bölünmüştür ve tabanında kulakçık bulunmaz ya da çok zayıftır. Kabuğu gri ve yaşlandıkça boyuna yarıklıdır.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Sapsız meşe, saplı meşeye göre daha kuru, sığ ve asitçe topraklara dayanıklıdır; yamaçlarda, sırtlarda ve tepelik alanlarda saf ya da karışık ormanlar kurar. Gölgeye bir ölçüde dayanabilir ve kayın, gürgen ve diğer meşelerle karışık meşcereler oluşturabilir. Palamutları aynı yılın sonbaharında olgunlaşır.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Türün yayılış alanı Avrupa'nın büyük kısmından Kafkasya ve Anadolu'ya kadar uzanır. Türkiye'de sapsız meşe türü özellikle Trakya ve Karadeniz Bölgesi'nde yaygındır; ülkede birden fazla alt türü tanımlanmıştır.