Quercus macranthera subsp. syspirensis

Quercus macranthera subsp. syspirensis, kayıngiller (Fagaceae) familyasından Quercus macranthera türünün Anadolu'da yayılış gösteren bir alt türüdür. Bazı kaynaklarda ayrı bir tür (Quercus syspirensis) olarak da ele alınmıştır. Yaprak döken, ağaç ya da yetişme koşullarına göre çalımsı bir meşedir.

Quercus macranthera türü, iri yaprakları, sürgünlerinin ve yaprak alt yüzünün sık tüylü olmasıyla tanınır. Yapraklar ters yumurta biçimlidir ve kenarları çok sayıda yuvarlak lopa bölünmüştür. Palamut kadehi kalın, gevşek ve uçları serbest pullarla kaplıdır. Alt türler arasındaki farklar tüylenme yoğunluğu, yaprak biçimi ve kadeh pulları gibi ince ayrıntılara dayanır.

Quercus cinsinin üyeleri gibi bu bitki de tek evcikli ve rüzgârla tozlaşan bir ağaçtır. İlkbaharda yapraklanmayla birlikte sarımsı yeşil, sarkık erkek çiçek kurulları (kediciklik) ve göze çarpmayan küçük dişi çiçekler oluşur. Meyvesi, tabanı pullu bir kadehle sarılmış tek tohumlu bir kuru meyve olan palamuttur. Palamutlar sincaplar, alakargalar, yaban domuzları ve pek çok kemirgen için önemli bir besin kaynağıdır; hayvanların palamutları saklaması aynı zamanda tohumların yayılmasına yardım eder.

Bu meşe dağlık alanlarda, kurakça yamaçlarda ve karasal iklimin etkili olduğu yüksek kesimlerde yetişir. Soğuğa ve kuraklığa dayanıklıdır ve bozuk orman alanlarında çoğu zaman çalı formunda görülür. Yapraklarını sonbaharda döker.

Meşeler, kökleri aracılığıyla toprak mantarlarıyla ektomikoriza ilişkisi kurar ve bu sayede besin ve su alımını kolaylaştırır. Gövde, dal ve yaprakları çok sayıda böcek türüne, özellikle gal (mazı) oluşturan arılara, kelebek tırtıllarına ve odun böceklerine yaşam alanı sağlar. Bu nedenle meşe ormanları biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ılıman orman tipleri arasında sayılır. Odunu sert ve dayanıklı olduğundan tarih boyunca yapı, mobilya, fıçı ve yakacak olarak kullanılmış, kabuğu ve palamut kadehleri tabaklamada değerlendirilmiştir.

Quercus macranthera türü Kafkasya, İran'ın kuzeyi ve Anadolu'da yayılış gösterir. Bu alt tür ise Anadolu'ya özgü olarak tanımlanmış olup ülkenin iç ve doğu kesimlerindeki dağlık alanlarda bulunur.