Bradyporus macrogaster (Lefèbvre, 1831)

Bradyporus macrogaster, düz kanatlılar takımının çalı çekirgeleri (Tettigoniidae) ailesine, Bradyporus cinsine ait iri bir böcek türüdür. Tür adı “büyük karınlı” anlamına gelir ve hayvanın şişkin, iri karnına göndermede bulunur. Cinsin en tanınmış ve en geniş yayılışlı türlerinden biridir; Balkanlar ve Anadolu'da bilinir.

Bradyporus cinsi, çalı çekirgelerinin Bradyporinae alt ailesine ait, iri, ağır ve tıknaz gövdeli türleri kapsar. Bu cinsin üyeleri Avrupa'nın en iri düz kanatlıları arasında sayılır; gövde kalın, karın şişkin, bacaklar görece kısa ve güçlüdür. Kanatlar uçmaya elverişli değildir; büyük, eyer biçimli göğüs kalkanının altında yalnızca ses üretmeye yarayan küçük parçalar halinde kalır. Renkleri genellikle koyu kahverengi, siyahımsı ya da bronz tonlarındadır ve göğüs kalkanının yüzeyi pürüzlüdür. Dişilerin yumurta koyma borusu uzun ve hafifçe kıvrıktır.

Bu cinsin üyeleri yavaş hareket eden, yerde yaşayan böceklerdir. Bozkır, kuru otlak, taşlık yamaçlar ve seyrek çalılıklarda yaşar, çoğunlukla bitkilerle beslenirler. Tehlike anında bacak eklemlerinden kötü tatlı bir sıvı salgılayarak (refleks kanama) kendilerini korurlar. Erginler yaz başından itibaren görülür. Cins Balkanlar, Anadolu ve çevresinde yayılış gösterir ve türlerin önemli bir kısmı Anadolu'da bulunur.

Tettigoniidae ailesinin üyeleri vücut boyunu çoğu zaman aşan, ince ve uzun antenleriyle tarla çekirgelerinden kolayca ayrılır. Erkekler ön kanatlarının tabanındaki ses organını birbirine sürterek türe özgü bir ötüş üretir; işitme organları ise ön bacakların kaval kemiği üzerinde yer alır. Dişilerin karın ucunda kılıç ya da orak biçiminde, yumurtalarını toprağa veya bitki dokusuna bırakmaya yarayan bir yumurta koyma borusu bulunur. Gelişme eksik başkalaşımla olur: yumurtadan çıkan larvalar ergine benzer, birkaç kez deri değiştirerek büyür ve kanatları son deri değişiminden sonra tam biçimini alır.

Düz kanatlılar (Orthoptera) takımı içinde çalı çekirgeleri, kuşlar, sürüngenler, küçük memeliler ve yarasalar için önemli bir besin kaynağıdır. Bitki ve küçük böceklerle beslenen türler, bulundukları otlak ve çalılık ekosistemlerinde hem otçul hem de avcı olarak madde döngüsüne katılır. Ötüşleri türleri ayırt etmede çok yararlıdır; bu nedenle pek çok tür, görülmeden önce sesinden tanınır. Bu böcekler insanlar için zararsızdır; ısırabilseler de zehirli değildir. Yaşam alanlarının tarım, aşırı otlatma ve yerleşim nedeniyle daralması, dar yayılışlı türler için başlıca tehdittir.