Vanellus leucurus

Vanellus leucurus, yağmurcungiller (Charadriidae) familyasına ait, kızkuşları olarak bilinen Vanellus cinsinin zarif bir üyesidir. Türkçede ak kuyruklu kızkuşu adıyla bilinir. Cinsin diğer üyeleri gibi uzun bacaklı, iri gözlü ve yerde koşarak beslenen bir kıyı kuşudur. Yaklaşık bir güvercin boyutundadır ve ince yapısıyla akrabası olan kızkuşundan kolayca ayrılır.

Türün en belirgin özelliği uzun, parlak sarı bacaklarıdır. Sırtı kumlu kahverengi, başı ve göğsü daha açık gri kahverengi tonlardadır. Uçarken kanatlarındaki geniş siyah, beyaz ve kahverengi desen ile tamamen beyaz kuyruğu dikkat çeker; türün adı da bu beyaz kuyruktan gelir. Tepesinde sorguç bulunmaz. Erkek ve dişi birbirine benzer.

Ak kuyruklu kızkuşu sığ tatlı su ya da acı su kenarlarını, bataklıkları, sulak çayırları ve tuzla kıyılarını tercih eder. Sığ suda yürüyerek ya da çamurlu kıyılarda dolaşarak böcekleri, böcek larvalarını, solucanları ve küçük kabukluları toplar. Yuvası, kızkuşlarında olduğu gibi yerde basit bir çukurdur ve genellikle suya yakın açık alanlarda yapılır. Üreme döneminde yuvasını yüksek sesli çığlıklar ve dalışlarla savunur. Küçük gruplar ya da koloniler halinde ürediği de görülür.

Türün üreme alanı Orta Doğu ve Orta Asya'nın kurak bölgelerindeki sulak alanlarıdır; kuzeydeki popülasyonlar kışı Kuzey Doğu Afrika, Arap Yarımadası ve Hindistan alt kıtasında geçirir. Türkiye bu dağılım alanının batı ucunda yer alır ve tür ülkede seyrek görülen kuşlar arasındadır. Küresel ölçekte nesli tehlikede sayılmaz; ancak sulak alanların kurutulması ve su kaynaklarının azalması yerel popülasyonları olumsuz etkileyebilir.

Kıyı kuşları takımı (Charadriiformes) içinde yer alan bu tür, sulak alanların sağlıklı işleyişinin önemli bir göstergesidir. Bu tür kuşların düzenli izlenmesi, göç yollarındaki değişimlerin ve sulak alan kalitesinin anlaşılmasına katkı sağlar; bu nedenle kuş gözlemcileri ve araştırmacılar için büyük değer taşır.