Syrrhaptes paradoxus

Syrrhaptes paradoxus, bağırtlakgiller (Pteroclididae) familyasına ait, Orta Asya bozkırlarına özgü bir kuştur. Türkçede paçalı bağırtlak olarak bilinir. Bağırtlaklar, güvercinleri andıran tıknaz gövdeleri, kısa bacakları ve uzun, sivri kanatlarıyla kurak bölgelere uyum sağlamış yer kuşlarıdır.

Paçalı bağırtlak, kum rengi ve sarımsı kahverengi tüyleri, sırtındaki koyu çizgi ve beneklerle bozkır zeminine kusursuz biçimde uyum sağlar. Karnında belirgin siyah bir leke bulunur. Merkezî kuyruk tüyleri ve kanat uçları ince ve uzundur. Türün adını aldığı en ilginç özelliği, ayak parmaklarına kadar tüylerle kaplı olan ve parmakları kaynaşmış, pençeyi andıran ayaklarıdır; bu yapı soğuk ve kumlu zeminde yürümeye uygundur.

Bu kuşlar açık, seyrek bitkili bozkırlarda ve yarı çöllerde yaşar. Besinlerini büyük ölçüde yerden topladıkları tohumlar ve bitki parçaları oluşturur. Bağırtlakların ilginç bir özelliği, erkeklerin karın tüylerini suya batırarak suyu uzaktaki yavrularına taşıyabilmesidir. Yuva olarak yerdeki basit bir çukuru kullanırlar. Sürüler hâlinde, hızlı ve güçlü uçuşlarla su kaynaklarına gidip gelirler.

Tür, Kazakistan'dan Moğolistan ve Kuzey Çin'e kadar uzanan Orta Asya bozkırlarında yaşar. Geçmişte, özellikle sert kışlar ya da besin kıtlığı dönemlerinde, Avrupa'ya kadar uzanan büyük ve düzensiz göç dalgaları yaptığı bilinmektedir. Bu nedenle batıda yalnızca seyrek ve beklenmedik ziyaretçi olarak görülür. Türkiye için de çok nadir, düzensiz bir konuk olarak kabul edilir.

Bağırtlakgiller familyası yaklaşık on altı türden oluşur ve Afrika, Güney Avrupa ve Asya'nın kurak bölgelerinde yayılış gösterir. Bu kuşlar sabah ve akşam saatlerinde düzenli olarak su kaynaklarına uçar ve bu sırada çıkardıkları sesli çağrılarla dikkat çekerler.