Sphaerechinus granularis (Lamarck, 1816)

Deniz kestaneleri (Echinoidea), derisidikenliler şubesinin küresel ya da yassı gövdeli üyeleridir. Vücutları birbirine kaynaşmış kireç plakalarından oluşan sert bir kabuk (test) ile örtülüdür ve bu kabuk üzerinde hareketli dikenler bulunur. Beşli simetri, kabuk üzerindeki tüp ayak sıralarında açıkça görülür. Ağız alt yüzde yer alır ve çoğu türde Aristoteles feneri adı verilen karmaşık bir çiğneme aygıtı bulunur. Derisidikenliler arasında oldukça eski bir soy hattını temsil eden bu grup, deniz tabanındaki besin ağlarında hem tüketici hem de balıklar, yengeçler ve deniz yıldızları gibi yırtıcılar için av olarak önemli bir yer tutar.

Sphaerechinus granularis, Toxopneustidae familyasına bağlı, Akdeniz'in en iri ve en dikkat çekici deniz kestanelerinden biridir. Kabuğu yuvarlak ve hafifçe basıktır; dikenleri kısa, kalın ve sık dizilidir. Rengi genellikle mor ya da menekşe tonlarındadır, dikenlerin uçları çoğu bireyde beyazımsıdır; ancak tamamen beyaz ya da kahverengimsi bireylere de rastlanır. Kısa dikenleri sayesinde uzun dikenli deniz kestanelerinden kolayca ayırt edilir.

Kayalık tabanlarda, deniz çayırlarında ve çakıllı alanlarda, sığ sulardan daha derin kesimlere kadar yaşar. Başlıca besinini algler ve deniz çayırı yaprakları oluşturur; Aristoteles feneriyle zemindeki bitkisel maddeyi kazıyarak beslenir. Bazı bireyler üzerlerine kabuk parçaları, taşlar ve yapraklar alarak kendilerini gizler. Ayrı eşeyli olup yumurta ve spermlerini suya bırakır; larvaları planktonda gelişir.

Doğu Atlas Okyanusu ve Akdeniz'de yayılış gösterir. Türkiye kıyılarında Ege ve Akdeniz'de bulunan deniz kestaneleri arasında yer alır. Alg topluluklarını otlayarak kayalık ekosistemlerin yapısını etkileyen önemli bir otçuldur. Dikenleri kısa olduğundan dokunulduğunda batma riski uzun dikenli türlere göre daha azdır, yine de çıplak elle tutulmaması önerilir.