Porphyrio porphyrio

Porphyrio porphyrio, Türkçede sazhorozu olarak bilinen, yelvegiller (Rallidae) familyasına ait iri bir su kuşudur. Parlak mavi-mor tüyleri ve kırmızı gagasıyla sulak alanların en dikkat çekici kuşlarından biridir.

Boyu yaklaşık 45–50 cm’dir; tavuk iriliğinde, tıknaz yapılı bir kuştur. Tüyleri lacivert, mor ve mavi tonlardadır. Gagası çok kalın ve parlak kırmızıdır; alnında gagayla birleşen kırmızı bir alın plakası bulunur. Bacakları uzun ve kırmızı, parmakları çok uzundur. Kuyruk altı beyazdır ve kuş kuyruğunu sık sık oynatarak bu beyaz alanı gösterir.

Sazlıklar, kamışlıklar, göl ve nehir kenarlarındaki yoğun bitki örtüsü başlıca yaşam alanıdır. Başlıca besini kamış ve saz filizleri, kökler ve sucul bitkilerdir; fırsat buldukça yumurta, küçük hayvan ve böcek de yer. Uzun parmaklarıyla bitkileri tutarak gagasına götürmesi tipik bir davranışıdır. Yuvasını sazlık içinde, bitkilerden bir platform halinde yapar; yavru bakımına grubun diğer bireylerinin de katıldığı görülür.

Geniş anlamda ele alındığında Akdeniz havzası, Afrika, Güney Asya ve Avustralasya’ya kadar yayılır; günümüzde bazı kaynaklarda birkaç ayrı türe bölünmektedir. Türkiye’de Güney ve Batı Anadolu’daki bazı sulak alanlarda, örneğin Akdeniz kıyısındaki deltalarda bulunur. Sulak alanların kurutulması ve kirlenmesi en önemli tehditlerdir. IUCN tarafından asgari endişe (LC) kategorisinde değerlendirilir.