Cinclidae

Cinclidae, ötücü kuşlar (Passeriformes) takımına ait ve derekuşları olarak bilinen küçük bir familyadır. Familya tek cins olan Cinclus içinde dünya genelinde beş tür barındırır. Ötücü kuşlar arasında suya dalabilen ve su altında beslenebilen tek grup olmaları nedeniyle oldukça özeldir.

Derekuşları tıknaz yapılı, kısa kuyruklu ve kısa kanatlı kuşlardır. Tüyleri yoğun ve suya dayanıklıdır; büyük bir kuyruk sokumu yağ bezi tüylerin su geçirmemesine yardımcı olur. Renkleri türe göre değişmekle birlikte genellikle koyu kahverengi ya da gridir; Avrupa türünde göğüs belirgin biçimde beyazdır. Göz kapaklarındaki beyaz zar, kuşun göz kırpmasında dikkat çeker. Taş üzerinde dururken bedenlerini sürekli aşağı yukarı sallarlar.

Bu kuşlar hızlı akan, temiz, oksijence zengin dağ derelerinde yaşar. Akıntıya karşı suya dalar, dipte yürür ya da kanatlarını kullanarak yüzer ve böcek larvaları, küçük kabuklular ve küçük balıklarla beslenir. Yuvalarını çoğunlukla şelale arkalarına, köprü altlarına veya dere kenarındaki kaya oyuklarına yosundan kubbe biçiminde yaparlar. Temiz su gerektirdikleri için su kirliliğinin iyi bir göstergesidir.

Familya Avrasya, Kuzey Afrika ve Amerika kıtasının dağlık bölgelerinde yayılış gösterir. Türkiye'de derekuşu (Cinclus cinclus) özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun dağ derelerinde yerli olarak bulunur.