Oenanthe pleschanka

Alaca kuyrukkakan (Oenanthe pleschanka), sinekkapangiller ailesine (Muscicapidae) ait, kuyrukkakanlar cinsinin bir türüdür. Ötücü kuşlar takımında yer alan bu küçük kuş, siyah-beyaz kontrastlı tüyleriyle tanınır.

Yaklaşık 14–16 cm boyundadır. Erkeğin boğazı, yüzü, sırtı ve kanatları siyah; tepesi, ensesi, karnı ve kuyruk sokumu beyaz ya da kirli beyazdır. Göğüs bölgesinde hafif bej bir ton bulunabilir. Kuyruk, kuyrukkakanlara özgü biçimde beyaz olup ucunda ve ortasında siyah bir “T” deseni taşır. Dişi daha soluk, kahverengimsi gri tonludur ve türü tanımak erkeğe göre daha güçtür. Kış tüylerinde erkeğin siyah alanları kısmen açık renkli uçlu tüylerle örtülür.

Tür kurak ve yarı kurak açık alanları, taşlık yamaçları, seyrek bitkili step ve dağ eteklerini, kayalık vadileri ve yerleşim çevresindeki taş duvarlı alanları tercih eder. Çalı, kaya ya da direk gibi yüksek noktalara tünenerek etrafı gözetler ve yerdeki böcekleri yakalamak için aşağı süzülür. Besinini çoğunlukla böcekler ve diğer küçük omurgasızlar oluşturur. Yuvasını kaya yarıklarına, duvar boşluklarına ya da toprak oyuklarına yapar ve genellikle 4–6 yumurta bırakır.

Üreme alanı Doğu Avrupa'nın güneydoğusundan Orta Asya, Moğolistan ve Çin'in kuzeyine kadar uzanır; kışı Doğu Afrika ve Arap Yarımadası'nın güneyinde geçirir. Türkiye'de özellikle kuzey ve doğu kesimlerde, Karadeniz kıyısındaki bazı bölgelerde üreyen göçmen bir türdür ve göç dönemlerinde başka bölgelerde de görülebilir. Akraba türlerle, özellikle karakulaklı kuyrukkakan ve Kıbrıs kuyrukkakanı ile karıştırılabilir; yer yer melezleşme de bildirilmiştir. Geniş yayılışı nedeniyle küresel ölçekte tehdit altında sayılmaz.