Mergus serrator

Mergus serrator, ördekgiller (Anatidae) familyasına ait, balıkla beslenmeye uzmanlaşmış bir dalıcı ördektir. Mergus cinsinin üyeleri, kenarları testere dişini andıran çıkıntılarla kaplı ince ve uzun gagalarıyla tanınır; Türkçe adı da bu özellikten gelir. Bu dişimsi yapılar, kaygan avın gagadan kaçmasını önler.

Orta büyüklükte, ince yapılı ve uzun gövdeli bir ördektir. Erkeğin başı koyu yeşil parlaklıkta olup ensesinde dağınık, sivri bir tepelik bulunur; boynunda beyaz bir halka, göğsünde benekli kahverengimsi bir bant ve yanlarında gri tonlar dikkat çeker. Dişi daha sadedir: başı kızıl kahverengi, gövdesi gri tonludur ve o da dağınık bir tepeliğe sahiptir. Her iki eşeyde de gaga ve ayaklar kırmızımsıdır.

Tür, su altına dalarak küçük balıkları kovalar ve yakalar; zaman zaman kabuklular ve diğer sucul omurgasızları da yer. Genellikle sığ kıyı sularında, koylarda, haliçlerde ve büyük göllerde görülür. Üreme döneminde kuzeydeki tatlı su kenarlarında ve kıyılarda, yerde, bitki örtüsü veya kayalar arasında gizlenmiş yuvalara yumurta bırakır. Kışın sürüler halinde denizlerde toplanabilir.

Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın kuzey kesimlerinde ürer; kışı daha güneydeki kıyılarda geçirir. Türkiye'de özellikle kış aylarında kıyı sularında görülen bir kış ziyaretçisi olarak bilinir. Küresel ölçekte geniş yayılışı nedeniyle tehdit altında sayılmaz; ancak kıyı kirliliği, ağlara takılma ve petrol sızıntıları gibi etkiler yerel popülasyonları olumsuz etkileyebilir.