Loxia curvirostra

Bayağı çaprazgaga (Loxia curvirostra), ötücü kuşlar takımının (Passeriformes) ispinozgiller (Fringillidae) familyasına ait, gagasıyla benzersiz bir kuştur. Üst ve alt gaga uçlarının birbirinin üzerinden çapraz biçimde geçmesi, türe hem adını hem de olağanüstü beslenme yeteneğini kazandırır.

Serçeden biraz iri, tıknaz ve kısa kuyruklu bir kuştur. Ergin erkekler çoğunlukla tuğla kırmızısı ya da turuncu kırmızı, dişiler ise zeytin yeşili ve sarımsı tonlardadır. Gençler kahverengi ve çizgilidir. Kanatlar koyu renklidir. Bireyler arasında gaga büyüklüğü ve ötüş tipi bakımından belirgin farklar bulunur ve bunlar farklı kozalak türlerine uyum sağlamış gruplarla ilişkilendirilir.

Bu kuş iğne yapraklı ormanlara, özellikle ladin ve çam ormanlarına bağlıdır. Çapraz gagasını kozalak pullarının arasına sokarak pulları aralar ve tohumları diliyle çıkarır. Besini neredeyse tamamen kozalaklı ağaç tohumlarından oluştuğu için kozalak verimine göre üreme zamanını ayarlayabilir; kış ortasında bile ürediği bilinir. Kozalak veriminin düştüğü yıllarda kitleler halinde yer değiştirir ve alışılmadık bölgelerde görülebilir.

Dağılış alanı Avrasya, Kuzey Afrika ve Kuzey Amerika'nın iğne yapraklı ormanlarını kapsar. Türkiye'de Karadeniz ve Toroslar başta olmak üzere çam ve göknar ormanlarında yaşar. Sürüler halinde ve çoğunlukla ağaç tepelerinde dolaştığı için genellikle sesinden fark edilir.