Hypocolius ampelinus

Tırtılyiyen (Hypocolius ampelinus), kendi adını taşıyan Hypocoliidae familyasının tek üyesi olan, ötücü kuşlar (Passeriformes) takımından ilginç bir kuştur. Akrabalık ilişkileri uzun süre tartışılmış, ipeksi kuyruklar ve yakın gruplarla ilişkilendirilmiştir. Orta Doğu'nun kurak bölgelerine özgü, kuş gözlemcilerinin büyük ilgi gösterdiği bir türdür.

Yaklaşık 23–25 santimetre boyunda, ince yapılı ve uzun kuyrukludur. Erkeğin genel rengi yumuşak, ipeksi bir mavimsi gridir; gözden enseye uzanan siyah bir maske, siyah uçlu kuyruk ve uçuşta görünen siyah-beyaz kanat uçları belirgin özellikleridir. Dişi daha sade, kumlu kahverengimsi gri renklidir ve siyah maskesi yoktur. Başında hafif bir tepelik bulunur. Davranışı ve duruşu bakımından ipeksi kuyruğu andırır.

Hurmalıklar, meyve bahçeleri, akasya ve ılgın çalılıkları ile su kaynaklarına yakın yarı çöl alanlarında yaşar. Adına rağmen beslenmesinin büyük kısmını hurma, dut ve diğer yumuşak meyveler oluşturur; bunun yanında böcekleri de yer. Çoğunlukla gruplar hâlinde hareket eder ve sık bitki örtüsü içinde saklanmayı sever. Yuvasını ağaç ya da çalıların içine kurar.

Tür, başlıca Irak, İran, Pakistan ve çevresindeki bölgelerde ürer; kışın Arap Yarımadası'na ve Basra Körfezi kıyılarına doğru hareket eder. Türkiye'de güneydoğu sınır bölgelerinden nadir kayıtları bilinmektedir. Küresel ölçekte tehdit altında sayılmaz, ancak dağınık ve az bilinen bir yayılışa sahiptir.