Hydroprogne caspia

Hydroprogne caspia, martıgiller (Laridae) familyasına ait, Türkçede Hazar sumrusu olarak bilinen bir deniz kuşudur. Dünyanın en büyük sumru türüdür; boyu yaklaşık 47–56 santimetre, kanat açıklığı 1,3 metreyi aşar. Büyüklüğüyle orta boylu bir martıyı andırır.

Türün en belirgin özelliği, ucu koyu lekeli, kalın ve parlak kırmızı gagasıdır. Üreme tüyünde başında siyah bir başlık bulunur; kışın bu başlık beyaz çizgilerle karışık hale gelir. Sırtı ve kanat üstü açık gri, alt tarafı beyazdır. Uçarken kanat uçlarının alt yüzündeki koyu alan dikkat çeker. Kuyruğu diğer sumrulara göre kısa ve az çatallıdır. Bacakları siyahtır. Kalın, boğuk ve sert sesi uzaktan duyulabilir.

Hazar sumrusu deniz kıyılarında, lagünlerde, büyük göllerde ve nehir ağızlarında yaşar. Başlıca besini balıktır: suyun birkaç metre yukarısında süzülerek avını arar, ardından suya dalarak yakalar. Kum ve çakıl adalarında, tek çiftler halinde ya da koloniler oluşturarak ürer; yuvası yerde basit bir çukurdur. Yuvasına yaklaşan insanlara ve yırtıcılara karşı saldırgan biçimde savunma yapabilir.

Tür Kuzey Amerika, Avrupa, Asya, Afrika ve Avustralya'da geniş ama parçalı bir dağılıma sahiptir. Avrupa'da Baltık Denizi ve Karadeniz çevresinde ürer, kışı Afrika'da geçirir. Türkiye'de göç ve kış döneminde kıyı sulak alanlarında görülür. Küresel ölçekte nesli tehlike altında kabul edilmez; ancak üreme alanlarının rahatsız edilmesi yerel popülasyonlar için bir tehdittir.

Martıgiller familyası martıları, sumruları ve makasgagaları kapsar ve dünya genelinde yüzü aşkın türü barındırır. Bu familyanın üyeleri su ortamlarındaki besin zincirinin üst basamaklarında yer aldığından, deniz ve iç su ekosistemlerinin durumunu yansıtan önemli gösterge canlılar arasında sayılır.