Heterarthrus vagans (Fallen, 1808)

Heterarthrus vagans, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının testereli arılar olarak bilinen Tenthredinidae familyasına ait, yaprak içinde galeri açan (yaprak madencisi) bir türdür. Avrupa’da yaygındır ve kızılağaç (Alnus) ağaçlarıyla ilişkilidir.

Heterarthrus cinsinin üyeleri küçük, çoğunlukla koyu renkli testereli arılardır. Cinsin larvaları yassı yapılıdır ve yaprağın üst ve alt yüzeyi arasında yaşayarak yaprak dokusunu içten yer; bu beslenme sonucunda yaprak üzerinde kahverengileşen, kese biçimli lekeler oluşur. Cins üyeleri akçaağaç, huş ve kızılağaç gibi ağaçlarda yaşar.

Heterarthrus vagans larvaları kızılağaç yapraklarında geniş, leke biçimli galeriler açar. Olgunlaşan larva galerinin içinde yuvarlak bir koza örer; koza çoğu zaman yaprakla birlikte yere düşer. Larvanın yaprak içinde oluşturduğu iz, türün varlığını erginden çok daha kolay ortaya koyar ve bu izler yaprak madencisi böceklerle ilgilenen araştırıcılar tarafından tanı için kullanılır.

Tenthredinidae, zar kanatlılar takımının bel yapmamış ilkel kolu olan Symphyta alt takımının en kalabalık familyasıdır ve dünya genelinde beş binden fazla tür içerir. Bu böceklerde karın ile göğüs arasında arılara ve eşekarılarına özgü ince bel bulunmaz; vücut daha kalın ve silindir biçimlidir. Dişilerin yumurta koyma borusu testere gibi dişlidir ve yumurtalar bu araçla bitki dokusunun içine yerleştirilir. Testereli arılar insanı sokmaz ve zehirli değildir.

Familyanın larvaları ilk bakışta kelebek tırtıllarına benzer, ancak karın bölgesinde altı ya da daha fazla çift yalancı bacak taşımaları ve bu bacaklarda çengel bulunmaması ile tırtıllardan ayrılır. Larvalar olgunlaşınca genellikle toprağa, bitki artıklarına ya da çürümüş oduna inerek bir koza içinde ön pupa olarak bekler; kışı çoğunlukla bu evrede geçirir. Erginler kısa ömürlüdür ve özellikle ilkbahar ile yaz başında çiçekler, yapraklar ve çalılıklar çevresinde görülür. Pek çok tür kuşlar, örümcekler ve parazitoit böcekler için önemli bir besin kaynağıdır ve doğal besin ağlarında yer tutar.