Falco vespertinus

Ala doğan ya da kırmızı ayaklı doğan (Falco vespertinus), doğangiller (Falconidae) familyasına ait küçük bir yırtıcı kuştur. Vücut uzunluğu yaklaşık 28–34 santimetre, kanat açıklığı 65–75 santimetre kadardır. Kerkenezlere benzer büyüklükte, zarif yapılı bir doğandır.

Erişkin erkek koyu kurşuni gri tüyleri, kızıl renkli bacak tüyleri ve kuyruk altı ile kolayca tanınır; ayakları ve göz çevresi turuncu kırmızıdır. Dişi ise oldukça farklı görünür: başı ve karnı turuncumsu kahverengi, sırtı gri ve koyu çizgilidir, yüzünde küçük siyah bir maske bulunur. Genç bireyler kahverengimsi ve çizgili olup delice doğana benzeyebilir.

Açık bozkırlar, tarım alanları ve seyrek ağaçlıklarla bezenmiş ovalar bu türün yaşam alanlarıdır. Başlıca besinini büyük böcekler, özellikle çekirgeler ve böcek türleri oluşturur; bunları havada ya da yerde yakalar. Kerkenez gibi havada asılı kalarak av arayabilir. Sosyal bir türdür; çoğunlukla koloniler hâlinde ürer ve kendi yuvasını yapmak yerine kargaların, özellikle ekin kargalarının eski yuvalarını kullanır. Akşam saatlerinde de aktif olması, Latince adındaki “akşam” anlamına gelen vespertinus sözcüğüne yansımıştır.

Doğu Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar ürer ve kışı güney Afrika'da geçirir. Göçlerini büyük gruplar hâlinde yapar. Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbahar göçlerinde gözlenir. Yaşam alanlarının tarıma dönüştürülmesi ve tarım ilaçları nedeniyle nüfusu azalmaktadır; uluslararası ölçekte tehdide yakın türler arasında değerlendirilir.