Emberiza leucocephalos

Emberiza leucocephalos, çintegiller (Emberizidae) familyasından bir ötücü kuştur ve Türkçede akbaşlı kirazkuşu olarak bilinir. Sarı kirazkuşunun (Emberiza citrinella) yakın akrabasıdır; iki türün yayılış alanlarının çakıştığı Batı Sibirya'da melezleşme sıkça görülür.

Akbaşlı kirazkuşu yaklaşık 16–17 cm boyunda, uzun kuyruklu bir kuştur. Üreme tüyündeki erkek oldukça belirgindir: tepesi ve yanak lekesi beyaz, tepenin kenarları ve göz çevresi siyah, boğazı ve göz çizgisi kestane kızılıdır. Sırt kızılımsı kahverengi ve koyu çizgilidir, kuyruk sokumu kızılımsı renktedir. Dişiler çok daha sade, çizgili ve kahverengimsi tonludur ve sarı kirazkuşu dişilerine benzer, ancak sarı tonlar yerine beyazımsı renk taşır.

Tür seyrek iğne yapraklı ve karışık ormanların kenarlarında, açıklıklarda ve orman bozkır geçiş alanlarında ürer. Üreme döneminde böcekler ve diğer omurgasızlarla, yılın geri kalanında ise ağırlıklı olarak tohumlarla beslenir. Yuvasını yere ya da alçak bitki örtüsünün içine yapar. Kışın sürüler oluşturur ve tarım alanlarında, tarla kenarlarında beslenir.

Akbaşlı kirazkuşunun üreme alanı Ural Dağları'ndan Sibirya boyunca Doğu Asya'ya kadar uzanır; ayrıca Orta Asya dağlarında da bulunur. Kışı Orta Asya'nın güneyinde, Afganistan, İran'ın kuzeyi, Hindistan'ın kuzeyi ve Çin'de geçirir. Batıya doğru küçük sayılarda kışlayan bireyler Orta Doğu ve Avrupa'da görülebilir; Türkiye'de nadir bir kış ziyaretçisidir.

Bu türün yakın akrabalarından ayırt edilmesinde tüy renginin yanı sıra ses, davranış, yaşam alanı ve gözlem mevsimi birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle göç dönemlerinde ve kışın, genç ve dişi bireylerin tanınması deneyimli gözlemciler için bile zor olabilir. Bu nedenle fotoğraf ve ses kayıtları, türün bir bölgedeki varlığını doğrulamak açısından büyük değer taşır.