Dromas ardeola

Dromas ardeola, yengeç yağmurcunu, Charadriiformes takımına bağlı Dromadidae familyasının tek üyesidir. Kıyı kuşları arasında kendine özgü bir yeri olan bu tür, hem görünüşü hem de üreme biyolojisiyle yakın akrabalarından belirgin biçimde ayrılır. Familyanın tek türlü olması, onu kuş sistematiği açısından özellikle ilgi çekici kılar.

Orta büyüklükte, uzun bacaklı bir kıyı kuşudur. Erginlerin tüyleri büyük ölçüde beyazdır; sırt ve kanatların bir kısmı siyahtır. En dikkat çekici özelliği, kalın, sağlam ve siyah renkli, hançere benzeyen gagasıdır. Bu gaga, sert kabuklu yengeçleri kırmaya ve parçalamaya uygun bir yapıdadır. Gri mavimsi uzun bacakları, kumsal ve gelgit düzlüklerinde rahatça yürümesini sağlar. Gençler daha soluk, grimsi tonlarda olur.

Adından da anlaşılacağı gibi besininin büyük bölümünü yengeçler oluşturur; bunun yanında başka kabuklular, yumuşakçalar ve deniz kurtları da yer. Çoğunlukla gelgit düzlüklerinde, kumsallarda, mercan resiflerinin çevresinde ve haliçlerde beslenir; alacakaranlıkta ve gece de etkin olabilir. Sürüler halinde dolaşan, sosyal bir türdür. Kıyı kuşları arasında alışılmadık biçimde kumlu alanlara kazdığı yuvalarda ürer ve koloniler oluşturur. Genellikle tek, beyaz renkli ve iri bir yumurta bırakır; yavru, yuvada bir süre ebeveynleri tarafından beslenir.

Hint Okyanusu kıyılarına özgüdür: Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Arap Yarımadası kıyılarında ürer; kışın Doğu Afrika, Madagaskar, Hindistan ve Sri Lanka kıyılarına kadar yayılır. Türkiye için olağan bir tür değildir. Üreme kolonilerinin kıyı gelişimi ve rahatsızlığa karşı duyarlı olması, türün korunmasında kumsal alanların önemini artırır.

Yengeç yağmurcununun sistematik konumu uzun süre tartışılmıştır; bazı araştırmacılar onu bataklıkkırlangıçları ya da martı ve sumrulara yakın görmüştür. Günümüzde ayrı bir familya olarak kabul edilmesi, ataları uzun zaman önce ayrılmış eski bir soy olduğunu gösterir.