Chlamydotis macqueenii

Chlamydotis macqueenii, toygiller (Otididae) familyasına ait, kurak bölgelerde yaşayan orta büyüklükte bir kuştur. Türkçede yakalı toy olarak bilinir. Toylar, uzun bacaklı, güçlü yapılı ve yerde yaşayan kuşlardır; açık arazilerde yürüyerek beslenir ve tehlike anında çoğu zaman koşarak ya da yere çömelerek gizlenmeyi tercih eder.

Yakalı toy, kum ve açık kahverengi tonlarında, ince koyu desenli bir sırta sahiptir; bu renkler onu çöl ve yarı çöl zemininde iyi gizler. Boynunun yanlarında aşağı doğru uzanan siyah ve beyaz tüylerden oluşan belirgin bir yaka bulunur; türün adı da buradan gelir. Başında küçük bir tepelik vardır. Uçarken kanatlarındaki geniş beyaz ve siyah alanlar dikkat çeker. Erkekler dişilerden belirgin biçimde daha iridir.

Bu tür çöllerde, yarı çöllerde ve seyrek bitkili bozkırlarda yaşar. Her şeyle beslenen bir kuştur: Bitki filizleri, yapraklar, tohumlar ve meyvelerin yanı sıra böcekler, kertenkeleler ve diğer küçük hayvanları da yer. Suya az gereksinim duyar ve suyunun büyük bölümünü besinlerinden karşılar. Üreme döneminde erkekler, boyun tüylerini kabartarak ve başlarını geriye atarak koşturdukları gösterişli kur gösterileri yapar. Yumurtalar doğrudan yere bırakılır.

Yakalı toy, Arap Yarımadası'nın bazı bölgelerinden İran ve Orta Asya'ya, Moğolistan'a kadar uzanan kurak bölgelerde yayılış gösterir. Kuzey popülasyonları kışın güneye göç eder. Türkiye'de oldukça nadir görülen bir türdür ve kayıtlar başlıca güneydoğu bölgelerindendir. Avcılık, özellikle doğanla avlanma ve yaşam alanı kaybı nedeniyle nüfusu ciddi biçimde azalmış olup küresel ölçekte tehlike altında kabul edilmektedir.

Toygiller familyası yaklaşık yirmi altı türden oluşur ve büyük bölümü Afrika'da yaşar. Familyanın üyeleri açık arazilere bağımlı olduğundan tarım yoğunlaşması ve yaşam alanı parçalanmasından güçlü biçimde etkilenir.