Chenopodium ambrosioides

Chenopodium ambrosioides, günümüzde çoğunlukla Dysphania ambrosioides adıyla anılan, kazayağıgiller (Amaranthaceae) familyasından güçlü kokulu, tek ya da kısa ömürlü çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkçede Meksika çayı adıyla bilinir. Anavatanı Orta ve Güney Amerika olan bitki, bugün dünyanın sıcak ve ılıman bölgelerinin çoğuna yayılmıştır.

Bitki genellikle 30 ile 100 santimetre arasında boylanır; gövdesi dik ve dallıdır. Yaprakları mızrak biçimli, kenarları dişli ya da dalgalıdır; alt yüzlerinde bulunan sarımsı salgı bezleri bitkiye keskin, kâfuru andıran kokusunu verir. Çiçekleri çok küçük ve yeşilimsi olup yaprak koltuklarında ve dal uçlarında sık yumaklar hâlinde dizilir. Çiçeklenme yaz ortasından sonbahara kadar sürer.

Eskiden geniş anlamıyla Chenopodium cinsi içinde değerlendirilen türler, moleküler çalışmaların ardından Dysphania, Oxybasis, Chenopodiastrum ve Lipandra gibi ayrı cinslere bölünmüştür. Bu nedenle aynı bitki farklı kaynaklarda farklı bilimsel adlarla anılabilir. Grubun üyeleri genellikle tek yıllık otlardır; yaprakları ve gövdeleri çoğu zaman unumsu, kesecik biçimli tüylerle kaplıdır, çiçekleri küçük yumaklar hâlinde toplanır ve her biri tek tohumlu küçük meyveler oluşturur.

Meksika çayı yol kenarları, nehir kıyıları, kumluk alanlar, boş araziler ve bahçeler gibi bozulmuş ortamlarda yetişir ve birçok bölgede istilacı ya da yaygın yabani ot olarak kabul edilir. Latin Amerika mutfağında yaprakları baharat olarak kullanılır.

Bitkinin uçucu yağı, güçlü ve zehirli bir bileşik olan askaridol içerir. Geçmişte bağırsak kurtlarına karşı kullanılmış olsa da yüksek dozlarda ciddi zehirlenmelere ve ölümlere yol açtığı bilinmektedir; bu nedenle bilinçsizce ilaç olarak kullanılması tehlikelidir.