Charadrius alexandrines

Akça cılıbıt (Charadrius alexandrinus), yağmurcungiller (Charadriidae) familyasına ait küçük bir kıyı kuşudur. Cılıbıtlar olarak bilinen Charadrius cinsinin bir üyesidir. Kum ve tuzla kıyılarındaki hızlı koşuşturmaları ve aniden durup yerden yem toplama davranışlarıyla tanınır.

Yaklaşık 15 ile 17 santimetre boyunda, tıknaz yapılı bir kuştur. Sırt ve kanat üstü soluk kum rengi ya da açık kahverengi, alt tarafı ise beyazdır. Göğüs yanlarında boynu tam çevrelemeyen koyu lekeler bulunur; bu yarım gerdanlık, türü benzer cılıbıtlardan ayırmada önemli bir ipucudur. Gagası ve bacakları koyu renklidir. Üreme döneminde erkeklerin tepesi kızılımsı kahverengi, alnında ve göz çevresinde siyah çizgiler belirgindir; dişiler daha soluk renklidir.

Tür kumlu deniz kıyılarında, lagünlerde, tuzlalarda, tuzlu göllerin kenarlarında ve çamurlu düzlüklerde yaşar. Küçük böcekler, kabuklular, solucanlar ve diğer omurgasızlarla beslenir. Yuvasını açık zeminde, kum ya da çakıl üzerinde basit bir çukur olarak yapar. Yumurtalar ve yavrular çevreye çok iyi kamufle olur; yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yuvayı terk ederek kendi yiyeceklerini aramaya başlar. Ebeveynler, tehlike anında yırtıcıları yuvadan uzaklaştırmak için yaralı taklidi yapabilir.

Akça cılıbıt Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da geniş bir alanda yayılış gösterir; kuzeydeki popülasyonlar kışı daha güneyde geçirir. Türkiye'de kıyı lagünleri ve iç bölgelerdeki tuzlu göllerde ürediği bilinir. Kumsallardaki insan faaliyetleri, yapılaşma ve yuvaların ezilmesi türün başlıca tehditleri arasındadır ve bazı bölgelerde popülasyonları gerilemiştir.