Calidris canutus

Calidris canutus, çulluksugiller (Scolopacidae) familyasından, kumkuşları olarak bilinen Calidris cinsinin iri yapılı bir türüdür. Türkçede büyük kumkuşu olarak adlandırılır. Yaklaşık 23–26 santimetre boyuyla cinsin büyük üyelerindendir; tıknaz gövdesi, kısa boynu, orta uzunlukta düz gagası ve kısa bacaklarıyla tanınır.

Üreme tüyünde yüzü, boynu ve alt tarafı tuğla kırmızısı, sırtı ise siyah, turuncu ve gri benekli bir görünüm alır. Kış tüyünde bu renkler kaybolur; kuş üstte düz gri, altta beyazımsı olur. Uçarken ince beyaz kanat çizgisi ve açık gri kuyruk sokumu görülür. Kışın binlerce bireylik sıkı sürüler oluşturması ve bu sürülerin havada uyum içinde dönmesi etkileyici bir manzaradır.

Büyük kumkuşu, kuzey kutup bölgesindeki tundralarda ürer ve dünyanın en uzun mesafeli göçlerini yapan kuşlarından biridir. Üreme alanında böceklerle ve bitki tomurcuklarıyla beslenir. Göç ve kış döneminde ise gelgit düzlükleri ve çamurlu kumsallar gibi kıyı habitatlarında yumuşakçalar, özellikle küçük midyeler ve salyangozlar ile kabuklularla beslenir; kabuklu avlarını bütün halde yutar ve kaslı taşlığında öğütür. Göç öncesinde hızla yağ depolar.

Tür Kuzey Amerika, Avrupa, Afrika, Asya ve Avustralya kıyılarını kapsayan geniş bir alanda kışlar. Türkiye'de göç döneminde az sayıda görülen bir geçit kuşudur. Bazı alt türlerin popülasyonları, göç yolları üzerindeki dinlenme alanlarının bozulması ve besin kaynaklarının azalması nedeniyle belirgin biçimde düşmüştür; tür uluslararası ölçekte koruma önceliği taşıyan kıyı kuşları arasında sayılır.

Çulluksugiller familyası, dünya genelinde yaklaşık yüz türü kapsayan ve çoğu uzun mesafeli göç yapan kıyı kuşlarından oluşur. Bu familyanın üyeleri, gaga uzunluklarının farklı olması sayesinde aynı çamur düzlüğünde farklı derinliklerdeki besinleri kullanarak birbirleriyle rekabeti azaltır.