Calcarius lapponicus

Lapon çintesi (Calcarius lapponicus), mahmuzlu çinteler olarak bilinen Calcariidae familyasına ait küçük bir ötücü kuştur. Daha önce kirazkuşugiller (Emberizidae) içinde değerlendirilen bu grup, günümüzde ayrı bir familya olarak kabul edilir. İngilizce adında da yer alan “mahmuz”, arka parmağındaki uzun tırnağı ifade eder.

Yaklaşık 15–16 cm boyunda, tıknaz yapılı ve kısa konik gagalı bir kuştur. Üreme dönemindeki erkeğin başı, boğazı ve göğsü siyah, ensesi kızıl kahverengi olup gözünün arkasından boynuna doğru beyaz bir şerit uzanır. Dişiler ve kış tüyündeki kuşlar daha sade, kahverengi çizgili bir görünüme sahiptir; kanat üzerindeki kızılımsı alan ve yüzdeki belirgin çerçeve tanımada yardımcı olur.

Üreme alanı kuzey yarımkürenin tundralarıdır. Burada yosunlu, çalılıklı ve bataklık arazilerde yere yuva yapar. Yazın böceklerle, diğer mevsimlerde ise ağırlıklı olarak tohumlarla beslenir. Kışın güneye göç ederek kıyı otlakları, açık tarlalar ve bozkırlarda sürüler halinde dolaşır; çoğu zaman diğer tohum yiyen kuşlarla birlikte görülür. Yerde yürüyerek ya da sekerek yem arar.

Kış sürülerinde genellikle yerde sessizce yem arar ve tedirgin edildiğinde aniden havalanarak kendine özgü kuru, tıkırtılı bir sesle uzaklaşır. Bu davranış, açık arazilerde onu tanımada gözlemcilere yardımcı olan önemli bir ipucudur.

Kuzey Avrupa, Kuzey Asya ve Kuzey Amerika’nın arktik bölgelerinde ürer; kışı Batı Avrupa, Orta Asya bozkırları ve Kuzey Amerika’nın orta enlemlerinde geçirir. Türkiye’de çok nadir görülen bir kış ziyaretçisi ya da gezgin türdür. Küresel popülasyonu çok büyük olduğundan tehdit altında kabul edilmez.