Beta maritima

Beta maritima (günümüzde çoğunlukla Beta vulgaris subsp. maritima olarak ele alınır), horozibiğigiller (Amaranthaceae) ailesinden yabani pancar olarak bilinen bitkidir. Şeker pancarı, kırmızı pancar, yem pancarı ve pazı gibi tüm kültür pancarlarının yabani atasıdır. Tek, iki ya da çok yıllık olabilen otsu bir bitkidir; gövdeleri çoğunlukla yere yatık ya da yükselicidir ve 1 metreye kadar uzayabilir.

Yaprakları parlak yeşil, etli ve kalınca, taban yaprakları uzun saplı ve yürek ya da yumurta biçimlidir. Küçük, yeşilimsi çiçekleri gövdenin üst kısmında uzun başak benzeri çiçek durumlarında kümeler hâlinde yer alır. Çiçekler rüzgârla tozlaşır; olgunlaşınca birkaç meyve birbirine kaynaşarak sert, köşeli bir yapı oluşturur ve tarımda “tohum yumağı” olarak bilinen bu yapı birden fazla tohum içerir. Kökü kültür pancarlarındaki gibi şişkin değildir.

Yabani pancar tuzlu ortamlara uyum sağlamış bir kıyı bitkisidir: deniz kıyılarındaki kumluk ve çakıllıklarda, kayalıklarda, tuzcul bataklık kenarlarında ve kıyıya yakın bozulmuş alanlarda yetişir. Atlantik Avrupa kıyılarından Akdeniz ve Karadeniz kıyılarına, Kuzey Afrika ve Batı Asya'ya kadar yayılış gösterir.

Kültür pancarlarının genetik açıdan yakın akrabası olduğu için ıslah çalışmalarında önemli bir gen kaynağıdır; özellikle hastalıklara ve tuzluluğa dayanıklılık özellikleri bakımından değerlidir. Genç yaprakları birçok Akdeniz ülkesinde yabani sebze olarak toplanıp pişirilerek yenir.

Horozibiğigiller (Amaranthaceae) ailesi, günümüzde eski kazayağıgiller (Chenopodiaceae) ailesini de içine alacak biçimde geniş tanımlanır ve dünya genelinde iki bini aşkın tür içerir. Aile; ıspanak, pancar, kinoa ve horozibiği gibi ekonomik açıdan önemli bitkileri kapsar ve tuzlu, kurak ortamlara uyum sağlamış çok sayıda tür barındırır.