Atriplex patula

Atriplex patula, horozibiğigiller (Amaranthaceae) familyasının Atriplex cinsine ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Yayvan gelişen yapısıyla tanınan bu tür, Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde yaygın bir yabani ottur. Cins, halk arasında kara pazı ya da yabani pazı adlarıyla bilinen bitkileri kapsar.

Bitki genellikle 30 ile 100 cm arasında boylanır; gövdesi çok dallı, yatık ya da yükselici, çoğu zaman çizgili ve yer yer kırmızımsıdır. Alt yapraklar mızrak ya da baklava biçiminde olup tabana doğru daralır, üst yapraklar ise dar ve şerit gibidir. Genç yaprak ve sürgünler unlu bir örtüyle kaplı olabilir. Küçük, yeşilimsi çiçekler yaprak koltuklarında ve dal uçlarında başaksı kümeler halinde toplanır. Dişi çiçekleri saran iki üçgenimsi brakteol meyveyi örter ve türün tanınmasında yardımcı olur.

Tarlalar, bahçeler, yol kenarları, çöplük alanları, kıyı şeritleri ve azotça zengin bozulmuş topraklar türün tipik yaşam alanlarıdır. Yaz ortasından sonbahara kadar çiçeklenir; rüzgârla tozlaşır ve çok sayıda tohum üretir. Tohumların bir kısmı toprakta uzun süre canlı kalabildiği için tarım alanlarında sürekli yeniden ortaya çıkar. Tohumlar ötücü kuşlar için besin kaynağıdır, yaprakları bazı böcek larvalarınca tüketilir.

Türün doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı ile Orta Asya'yı kapsar; Kuzey Amerika gibi bölgelere taşınarak yerleşmiştir. Genç yaprakları geçmişte ıspanak gibi pişirilerek yenmiştir; ancak azotça zengin topraklarda nitrat biriktirebildiğinden hayvanlar için büyük miktarlarda tüketimi sorun yaratabilir. Tarımda ise ürünle rekabet eden bir yabani ot olarak önem taşır.