Aphidoidea
Gözlem Haritası (1 konum)
Harita yüklenemedi. Bağlantınızı kontrol edip tekrar deneyin.
Aphidoidea
Yaprak biti
Üst Familya: Aphidoidea Latreille, 1802
(Aphidoidea – Yaprak Bitleri Üst Familyası)
Takım: Hemiptera – Yarımkanatlılar
Alt takım: Sternorrhyncha – Sakin beslenen yarımkanatlılar
Latince Adın Anlamı
- Aphis: (Yunanca kökenli) "emici", "yumuşak bedenli parazit"
- -oidea: “üst familya” eki
- Anlamı: “Emici parazit benzeri canlıları içeren grup”
- Bitkilerin özsuyunu emerken pasif duran, küçük, narin vücutlu böcekleri tanımlamak amacıyla verilmiştir.
Bilimsel Sınıflandırma
- Alem: Animalia – Hayvanlar
- Şube: Arthropoda – Eklem Bacaklılar
- Sınıf: Insecta – Böcekler
- Takım: Hemiptera – Yarımkanatlılar
- Alt takım: Sternorrhyncha
- Üst familya: Aphidoidea
Başlıca familyaları:
- Aphididae – En geniş familya, yaygın yaprak bitleri
- Adelgidae – İğne yapraklı ağaçlara özgü türler
- Phylloxeridae – Bağcılıkta bilinen kök zararlıları
Genel Özellikler
- Aphidoidea üyeleri, çok küçük (1–5 mm) boyutlarda, yumuşak vücutlu, genellikle yeşil, sarı, siyah veya pembe tonlarında olabilirler.
- Delici-emici ağız yapısına sahiptirler (bitki özsuyunu emerler).
- Sifon (cornicle) adı verilen arka vücut çıkıntıları, tanısal özelliktir.
- Bazı türlerde kanatlı ve kanatsız formlar (dimorfizm) aynı tür içinde bulunur.
- Balözü (honeydew) salgılayan bireyler, karıncalar ile simbiyotik ilişki kurabilir.
- Çoğu tür koloni halinde yaşar ve hızlı çoğalır.
Habitat ve Yayılım
- Tüm dünyada yaygındır, özellikle ılıman ve subtropikal iklimlerde çok sayıda türe rastlanır.
- Neredeyse tüm bitki gruplarında yaşayabilirler: ağaçlar, çalılar, otsular, kültür bitkileri, tarla ürünleri.
Türkiye’de Görülen Başlıca Cins ve Türler:
- Aphis fabae – Fasulye yaprak biti
- Myzus persicae – Şeftali yaprak biti (çok vektör tür)
- Brevicoryne brassicae – Lahana biti
- Macrosiphum rosae – Gül biti
- Cinara spp. – Çam ve köknar üzerinde yaşayan büyük yaprak bitleri
Görüldüğü şehirler: Tüm Türkiye, özellikle tarım alanlarında ve şehir içi peyzajlarda yaygındır.
İnsana Zararlılık Durumu
- İnsan için doğrudan zararlı değildir.
- Isırmaz, sokmaz, zehir taşımaz.
- Ancak bitkiler için ciddi zararlılardır:
- Beslenme zararı (özsu kaybı, yaprak kıvrılması)
- Siyah mantar (sooty mold) gelişimine neden olan balözü üretimi
- Virüs vektörlüğü (ör. Myzus persicae, yaklaşık 100 bitki virüsünü yayabilir)
Beslenme ve Ekoloji
- Fitofag (bitki özsuyu ile beslenen) böceklerdir.
- Beslenme hedefi genellikle floem dokusudur (bitkide şeker taşıyan sistem).
- Fazla şekerli sıvıyı dışkı olarak balözü şeklinde salarlar.
- Bu balözü, karıncalar ve bazı mantar türlerinin ilgisini çeker (dolaylı zararlı etkiler).
- Ekolojik dengede, karınca-popülasyonlarının desteklenmesi gibi etkileri olabilir.
Üreme Bilgisi
- Çoğu türde partenogenez (eşeysiz üreme) ve vivipari (canlı doğurma) görülür.
- Bir dişi tek başına yüzlerce yavru üretebilir.
- Kanatlı formlar genellikle koloni aşırı kalabalıklaştığında veya ortam koşulları değiştiğinde ortaya çıkar.
- Yılda birden fazla döl verirler (polivoltin).
Zehir Durumu
- Zehirli değildir.
- Ancak taşıdığı fitopatolojik virüsler nedeniyle dolaylı olarak çok büyük ekonomik zararlara yol açabilir.
- Salgıladıkları balözü, mantarların tutunup çoğalmasına neden olur.
Yanlış Bilinenler ve Efsaneler
- Efsane: Yaprak bitleri ısırır ve kan emer.
- Gerçek: Bitki özsuyu ile beslenirler, insanlara zarar veremezler.
- Efsane: Yalnızca sebze bitkilerinde bulunurlar.
- Gerçek: Ağaçlardan çiçeklere kadar yüzlerce bitki türüne yerleşebilirler.
- Efsane: Her zaman yeşildirler.
- Gerçek: Renkleri türlere göre yeşil, siyah, kırmızı, sarı veya pembe olabilir.
- Efsane: Sifonları iğne gibidir.
- Gerçek: Sifonlar salgı kanallarıdır; saldırı organı değildir.
- Efsane: Koloni oluşunca öldüklerinde popülasyon biter.
- Gerçek: Partenogenez ve hızlı döngü nedeniyle koloniler hızla yenilenebilir.
Bilgi ve araştırma: Ahmet Taşçı – Yaban Hayatı Bilimcisi
Kaynaklar:
- Blackman, R.L. & Eastop, V.F. (2020). Aphids on the World’s Plants
- Gullan, P.J. & Cranston, P.S. (2021). The Insects: Structure and Function
- Türkiye Bitki Koruma Dergisi
- van Emden, H.F. & Harrington, R. (2007). Aphids as Crop Pests
- Fauna Europaea (2024 güncel taksonomik kayıtlar)
Üye Fotoğrafları
Bu tür için henüz üye fotoğrafı eklenmemiş.







Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın. Yorumları görüntüle
Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Giriş yap