Ammomanes deserti

Çöl toygarı (Ammomanes deserti), ötücü kuşlar takımının (Passeriformes) toygargiller ailesine (Alaudidae) ait, kurak ve taşlık arazilere uyum sağlamış bir kuş türüdür. Toygarlar genellikle yerde yaşayan, toprak renkli tüyleriyle çevresine kusursuz biçimde karışan ve şakımalarıyla tanınan kuşlardır; çöl toygarı da bu özelliklerin tipik bir örneğidir.

Orta boylu, tıknaz yapılı bir toygardır. Tüyleri büyük ölçüde desensiz, kumsu boz ya da kızılımsı kahverengidir ve renk tonu yaşadığı bölgenin kaya ve toprak rengine göre belirgin biçimde değişir; koyu bazalt arazilerde daha koyu, açık kumlu alanlarda daha soluk bireyler görülür. Gagası nispeten kalın ve sarımsı tonludur. Göğsünde belirsiz çizgiler bulunabilir, kanatları uçuşta kızılımsı görünür. Tepeliği yoktur.

Çıplak kayalık yamaçları, taşlık vadileri, kurak tepeleri ve seyrek bitkili çöl kenarlarını tercih eder. Yerde yürüyerek tohum ve böcek arar; yaz aylarında yavrularını özellikle böceklerle besler. Yuvasını yere, çoğunlukla bir taşın dibine kurar ve yuvanın çevresine küçük taşlar dizdiği bilinir. Büyük ölçüde yerleşik bir türdür, uzun göçler yapmaz.

Dağılımı Kuzey Afrika'dan Arap Yarımadası ve Orta Doğu üzerinden Orta Asya'ya ve Hindistan'ın kuzeybatısına kadar uzanan kurak kuşağı kapsar. Türkiye için güneydoğudaki kurak sınır bölgelerine özgü, nadir ve sınırlı bir tür olarak kabul edilir. Küresel ölçekte geniş yayılışı nedeniyle tehdit altında sayılmaz; ancak yerel olarak habitat değişikliklerine duyarlıdır.

Toygargiller ailesi dünyada yüzü aşkın türle temsil edilir ve türlerin büyük çoğunluğu Afrika ile Avrasya'nın açık arazilerinde yaşar. Aile üyelerinin arka ayak parmağındaki tırnak genellikle uzun ve düzdür; bu yapı yerde yürümeye uyumu yansıtır. Toygarlar tohum yiyerek ve böcek popülasyonlarını sınırlayarak açık ekosistemlerde önemli bir rol üstlenir, kendileri de yırtıcı kuşlar ve memeliler için av oluşturur. Yerde kurulan yuvaları nedeniyle tarım makineleri ve aşırı otlatma üreme başarısını olumsuz etkileyebilir.