Amaranthus patulus

Amaranthus patulus, Amaranthaceae familyasının Amaranthus cinsine ait tek yıllık bir otsu bitkidir. Bu ad birçok kaynakta Amaranthus hybridus türü içinde değerlendirilir ya da onun eş anlamlısı olarak kabul edilir. Amaranthus cinsi dünya genelinde yetmişe yakın tür içerir ve Türkiye'de tilki kuyruğu ya da horoz ibiği gibi adlarla bilinir.

Bitki dik ya da yayvan dallı gövdelere sahiptir ve genellikle 20 cm ile 1 m arasında boylanır. Adındaki patulus sözcüğü yayvan, açık dallanmaya işaret eder. Yapraklar saplı, yumurtamsı ya da eşkenar dörtgenimsi, kenarları düzdür. Çiçekler küçük, yeşil ve zarımsı brakteler arasında yer alır; dalların ucunda ve yaprak koltuklarında sık, silindirik başaklar oluşturur. Çiçeklenme yaz ve sonbaharda görülür; meyve tek tohumlu küçük bir kapsüldür, tohumları siyah ve parlaktır.

Cinsin bu grubu Amerika kökenlidir ve günümüzde dünyanın ılıman ile sıcak bölgelerinde yaygın biçimde yerleşmiştir. Tarla kenarları, sebze bahçeleri, yol kenarları, yerleşim yerleri ve dolgu alanları gibi bozulmuş, besince zengin topraklarda sık görülür. Sıcak yaz koşullarında hızla büyür ve çok sayıda tohum üretir; tohumları toprakta uzun yıllar canlı kalabilir.

Tarımsal alanlarda yabancı ot olarak sorun yaratabilir. Diğer Amaranthus türleri gibi genç yaprakları bazı bölgelerde sebze olarak yenir; ancak bitki yüksek miktarda nitrat ve oksalat biriktirebildiğinden otlayan hayvanlarda aşırı tüketildiğinde zehirlenme riski taşır.

Amaranthaceae familyası, Caryophyllales takımı içinde yer alan ve dünya genelinde iki bini aşkın tür içeren geniş bir bitki familyasıdır. Pazı, ıspanak ve şeker pancarı gibi tanıdık kültür bitkileri de bu familyaya aittir. Amaranthus cinsinin bazı türleri ise Orta ve Güney Amerika'da binlerce yıldır tahıl benzeri tohumları için yetiştirilmektedir.