Aegolius funereus

Paçalı baykuş (Aegolius funereus), baykuşlar takımının (Strigiformes) Strigidae familyasına bağlı küçük bir baykuş türüdür. Adını ayak parmaklarına kadar uzanan yoğun, beyaz tüylerden alır; bu tüyler soğuk iklimlerde ayakları korur.

Boyu yaklaşık 22–27 cm olan bu baykuşun büyük, yuvarlak başı ve belirgin, açık renkli yüz diski vardır. Yüz diskinin kenarı koyu renkle çerçevelenir ve gözlerin üstündeki açık renkli kaşlar ona şaşkın bir ifade verir. Gözleri sarıdır. Sırt tarafı beyaz beneklerle süslü kahverengi, karın tarafı ise kahverengi lekeli beyazımsıdır. Gençler neredeyse tamamen koyu çikolata kahverengisidir. Dişiler erkeklerden belirgin biçimde iridir.

Tür özellikle kuzey kuşağın iğne yapraklı ve karışık ormanlarında, daha güneyde ise yüksek dağ ormanlarında yaşar. Gece aktiftir ve başlıca fareler ile tarla fareleri gibi küçük kemirgenlerle, zaman zaman da küçük kuşlarla beslenir. Asimetrik kulak açıklıkları sayesinde avını karanlıkta sesle bulabilir. Yuva olarak çoğunlukla kara ağaçkakanın açtığı eski ağaç oyuklarını ya da yapay yuva kutularını kullanır. Erkeğin ilkbaharda geceleri duyulan, hızla tekrarlanan yumuşak ötüşü türün varlığını en kolay ele veren işaretidir.

Paçalı baykuş Kuzey Amerika'dan Avrupa ve Asya'ya kadar uzanan geniş bir yayılışa sahiptir. Türkiye'de kuzeydeki dağ ormanlarında az sayıda yaşayan, gizli yaşamı nedeniyle zor gözlenen bir türdür. Küresel ölçekte Asgari Endişe (LC) kategorisinde değerlendirilir; ancak yaşlı ve oyuklu ağaçların ormanlardan uzaklaştırılması yerel popülasyonlar için önemli bir tehdittir.

Baykuşların sessiz uçuşunu sağlayan yumuşak kenarlı uçuş tüyleri bu türde de bulunur. Kemirgen bolluğunun yıldan yıla değiştiği bölgelerde üreme başarısı ve yumurta sayısı da büyük ölçüde av bolluğuna bağlı olarak dalgalanır; kıtlık yıllarında bazı bireyler daha geniş alanlarda dolaşabilir.