Xerula pudens

Xerula pudens, Agaricales takımının Physalacriaceae familyasına bağlı bir şapkalı mantardır. Bazı kaynaklarda Xerula yerine Hymenopellis ya da Oudemansiella cinslerinde de değerlendirilmiştir. Bu grubun üyeleri, toprağın derinlerine uzanan uzun, kök benzeri sap uzantılarıyla tanınır.

Türün en belirgin özelliği, şapkası ve sapının kahverengi, sert ve dik tüylerle kadifemsi biçimde kaplı olmasıdır. Şapka orta büyüklükte, dışbükeyden yayvana dönen, açık kahverengi ile koyu kahverengi arasında renklidir. Lameller beyazımsı ile krem renkli ve seyrektir. Sap uzun, ince ve tüylüdür; toprak altında, gömülü odun ya da ağaç köklerine doğru uzanan bir kök benzeri kısım taşır. Bu tüylü yüzey, onu çıplak ve yapışkan şapkalı akrabası Hymenopellis radicata'dan ayırır.

Xerula pudens çürükçül bir türdür ve toprağa gömülü odun ya da yaşlı ağaçların kökleriyle bağlantılı olarak gelişir. Çoğunlukla meşe, kayın ve gürgen gibi yaprak döken ağaçların bulunduğu ormanlarda, yaz ve sonbaharda tek tek ya da küçük gruplar hâlinde görülür. Uzun kök benzeri yapısı, besin kaynağına toprak yüzeyinden çok uzakta erişmesini sağlar.

Physalacriaceae familyası, bal mantarları (Armillaria) ve kadife ayaklı kış mantarı (Flammulina velutipes) gibi tanınmış türleri de içeren, çoğunlukla odunla ilişkili mantarlardan oluşan bir familyadır. Kök benzeri saplı türler, uzun süre tek bir cinste toplanmış, ancak moleküler çalışmalar sonucunda birkaç cinse ayrılmıştır. Bu nedenle aynı tür farklı kaynaklarda farklı cins adlarıyla anılabilir.

Tür Avrupa'da ve Avrasya'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir ve genellikle seyrek bulunur; bazı ülkelerde nadir türler arasında sayılır. Akraba türlerin bazıları yenilebilir kabul edilse de bu türün mutfakta bir önemi yoktur; seyrekliği nedeniyle toplanmaması uygundur. Toprak altındaki kökünü görmek için mantarın dikkatlice kazılarak çıkarılması gerekir.