Veluticeps abietina

Veluticeps abietina, Gloeophyllales takımının Gloeophyllaceae familyasında yer alan, iğne yapraklı ağaçların ölü odunu üzerinde gelişen bir mantar türüdür. Tür adı göknar cinsinin Latince adı Abies’ten türetilmiştir ve türün özellikle göknar ve ladin odunuyla ilişkisine gönderme yapar. Cins adı ise Latincede “kadife başlı” anlamına gelir ve meyve cisminin kadifemsi üst yüzüne işaret eder.

Meyve cisimleri ölü odunun yüzeyine yapışık kabuk biçiminde başlar; kenarları çoğu zaman serbestleşerek dar, raf benzeri küçük çıkıntılar oluşturabilir. Üst yüzü koyu kahverengi ile siyahımsı arası ve kadifemsi tüylüdür; alt, spor üreten yüzeyi ise düz, gri kahverengi ya da kahverengidir. Mikroskop altında bu yüzeyden dışarı taşan, koyu renkli, kalın çeperli, demet hâlinde kistidler görülür; bu yapılar cinsin en önemli tanı özelliklerindendir.

Veluticeps türleri iğne yapraklı ağaçların ölü odununda yaşayan saprotroflardır ve odunda kahverengi çürüklüğe yol açarlar. Bu tip çürümede mantar selülozu ayrıştırır, lignini ise büyük ölçüde bırakır; odun kahverengileşir, ufalanır ve küp biçiminde çatlar. Böylece ormanda ölü odunun ayrışmasına ve humus oluşumuna katkıda bulunurlar. Kesilmiş kütükler, devrik gövdeler ve kabuğu soyulmuş odun en sık bulundukları yerlerdir.

Cinsin az sayıda türü vardır ve bunlar Kuzey Yarımkürenin iğne yapraklı ormanlarında, dağlık bölgelerde yayılış gösterir. Göze çarpmayan yapıları nedeniyle seyrek kaydedilirler. Yenilebilir bir değerleri yoktur; insanlar için bilinen bir zararları bulunmaz, ancak kahverengi çürüklük yapan mantarlar olarak orman ekolojisinde önemli bir rol oynarlar. Kahverengi çürüklük kalıntıları toprakta uzun süre kalarak su tutma kapasitesini artırır ve iğne yapraklı orman topraklarının yapısına katkıda bulunur.