Tylopilus felleus

Tylopilus felleus, Boletales takımının Boletaceae familyasında yer alan, alt yüzünde lameller yerine gözenekli bir tüp tabakası taşıyan iri bir çörek mantarıdır. Tür adı Latincede “safralı, öd gibi acı” anlamına gelir ve etinin son derece acı tadına gönderme yapar. İngilizcede de “acı çörek mantarı” olarak anılır.

Şapkası genellikle 5–15 cm çapında, önce yarım küre, sonra yayvan biçimli, açık kahverengi, sarımsı kahverengi ya da zeytin tonlu kahverengidir; yüzeyi kuru ve mattır. Gözenekleri gençken beyazımsı olup olgunlaştıkça belirgin biçimde pembeleşir; bu pembe renk, olgun sporların renginden kaynaklanır. Kalın sapı açık renkli zemin üzerinde koyu kahverengi, iri gözlü belirgin bir ağ deseni taşır. Eti beyazdır ve kesilince renk değiştirmez ya da çok az değiştirir.

Mikorizal bir türdür; iğne yapraklı ağaçlar, özellikle çam ve ladin, ayrıca meşe ve kayın gibi yapraklı ağaçlarla ortak yaşam kurar. Genellikle yaz sonundan sonbahara kadar asitli topraklarda, sıklıkla ağaç kütüklerinin yakınında ya da çürümüş odun kalıntıları üzerinde görülür. Avrupa, Asya ve Kuzey Amerikanın ılıman ormanlarında yaygındır.

Zehirli kabul edilmez; ancak acılığı o kadar yoğundur ki tek bir mantar bile bütün bir yemeği yenmez hâle getirebilir ve pişirmekle bu acılık kaybolmaz. Bu nedenle yenmeyen mantarlar arasında sayılır. Toplayıcılar tarafından en çok, değerli yemeklik mantar Boletus edulis (ayı mantarı) ile karıştırılır. Pembeleşen gözenekleri, sapındaki koyu ve kaba ağ deseni ile dilin ucuyla küçük bir tadımda hemen fark edilen acılığı ayırt edici özellikleridir; buna karşılık Boletus edulis türünün sapındaki ağ ince ve açık renklidir.