Troglophilus gajaci (Us, 1974)

Troglophilus gajaci, düz kanatlılar (Orthoptera) takımının mağara çekirgeleri ailesine (Rhaphidophoridae) ait bir türdür. Tür 1974 yılında Us tarafından tanımlanmıştır. Cinsin diğer üyeleri gibi mağaralar ve kaya yarıkları gibi serin, nemli yeraltı ortamlarına bağlı yaşar.

Troglophilus cinsinin üyeleri kanatsız, kambur sırtlı, açık kahverengi ile sarımsı kahverengi arasında değişen renkte ve çoğunlukla koyu benekli böceklerdir. Vücut uzunluğu genellikle birkaç santimetre kadardır; buna karşılık çok uzun, ince antenleri ve uzun, ince bacakları dikkat çeker. Göz ve renk kaybı gerçek mağara hayvanlarındaki kadar ileri değildir; bu nedenle cinsin türleri çoğunlukla troglofil, yani mağaraları kullanan ama yalnızca orada yaşamak zorunda olmayan canlılar olarak tanımlanır. Ses çıkaran organları ve kulak zarları bulunmadığından ötme davranışı göstermezler.

Bu böcekler gündüzleri mağara girişlerinde, kaya yarıklarında, taş altlarında, kuyularda ve serin, nemli oyuklarda kümeler hâlinde dinlenir; geceleri yiyecek aramak için dışarı çıkabilirler. Hepçil beslenirler: bitki kalıntıları, mantarlar, ölü böcekler ve başka organik artıklar besinlerini oluşturur. Bu sayede mağara ekosistemlerine dışarıdan madde ve enerji taşıyarak yarasa gübresi ile birlikte yeraltı besin ağlarının temel taşlarından biri olurlar. Dişiler uzun, kılıç biçimli yumurta koyma borusuyla yumurtalarını toprağa bırakır; yavrular yetişkinlere benzer ve birkaç gömlek değiştirerek büyür.

Cins özellikle Balkanlar, Anadolu ve Doğu Akdeniz çevresinde yayılış gösterir ve türlerin çoğunun dağılım alanı dardır. Türkiye, cinsin tür çeşitliliği bakımından önemli bir bölgedir ve son yıllarda Anadolu'daki mağaralardan yeni türler tanımlanmıştır. Dar yayılışlı mağara canlıları, mağara turizmi, taş ocakları ve yeraltı sularındaki değişimler gibi baskılara karşı hassastır; bu yüzden yaşam alanlarının korunması önem taşır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.