Teucrium chamaedrys

Teucrium chamaedrys, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Teucrium cinsine ait, tabanı odunsulaşan çok yıllık küçük bir çalımsı bitkidir. Türkçede kısa mahmut otu olarak da bilinir. Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da geniş bir yayılışa sahiptir ve Anadolu'nun pek çok bölgesinde rastlanan yaygın bir türdür.

Bitki genellikle 10–30 santimetre boyunda, toprak altı gövdeleriyle yayılarak küçük öbekler oluşturur. Dört köşeli gövdeler tüylüdür. Yapraklar küçük, parlak koyu yeşil, yumurtamsı biçimlidir ve kenarları belirgin biçimde loblu ya da dişlidir; bu görünüm meşe yaprağını andırır ve türün bazı dillerdeki halk adları da bu benzerliğe dayanır. Pembe ile mor arası renkteki çiçekler, gövdenin üst kısmında tek yönlü, gevşek bir salkım oluşturur. Cinse özgü olarak çiçeğin üst dudağı çok küçüktür ve iri alt dudak öne doğru uzanır.

Kurak ve güneşli yamaçlar, kalkerli taşlık alanlar, çayırlar, seyrek meşe ormanlarının açıklıkları ve kaya yarıkları türün başlıca yaşam alanlarıdır. Çiçeklenme genellikle yaz başından yaz sonuna kadar sürer. Nektarca zengin çiçekleri arılar ve diğer tozlaşıcılar tarafından sık ziyaret edilir. Kuraklığa dayanıklı olduğu için kaya bahçelerinde ve kenar bitkisi olarak da yetiştirilir.

Bitki halk hekimliğinde uzun süre iştah açıcı, sindirime yardımcı ve ateş düşürücü olarak kullanılmıştır. Ancak Teucrium chamaedrys içeren bazı zayıflama ürünlerinin karaciğer hasarına yol açtığı bildirilmiş ve bu nedenle bazı ülkelerde bu tür ürünlerin satışı kısıtlanmıştır. Bu yüzden bitkinin ilaç olarak bilinçsizce ve uzun süreli kullanımı sağlık açısından risk taşır.