Tabanus rupium (Brauer, 1880)

Tabanus rupium, çift kanatlılar (Diptera) takımının at sinekleri ailesine (Tabanidae) bağlı Tabanus cinsinde yer alan bir sinek türüdür. Tür, Brauer tarafından 1880 yılında bilim dünyasına tanıtılmıştır. Tabanus, dünya genelinde yüzlerce türü kapsayan ve at sinekleri arasında en kalabalık cinslerden biri olan bir gruptur.

Bu cinsin üyeleri genellikle orta ile iri boyda, sağlam yapılı sineklerdir. Baş geniş, gözler çok büyüktür; erkeklerde gözler başın üstünde birbirine değerken dişilerde aralarında belirgin bir alın şeridi bulunur. Canlı bireylerde gözler çoğu zaman yeşilimsi ya da mor yansımalı bantlar taşır. Gövde çoğunlukla gri, kahverengi ya da siyahımsı tonlardadır ve karın üzerinde türden türe değişen açık renkli üçgen lekeler, şeritler veya benekler bulunur. Kanatlar genellikle saydamdır; türlerin ayrımı çoğu zaman bu desenlere, antenlerin ve alnın yapısına bakılarak uzmanlarca yapılır.

At sineklerinde yalnızca dişiler kan emer; yumurtalarının gelişmesi için gereken proteini büyük memelilerden, özellikle sığır, at ve diğer otlayan hayvanlardan sağlarlar. Ağız parçaları deriyi keserek açılan yaradan kanı emmeye uygundur, bu nedenle ısırıkları oldukça acı vericidir. Erkekler ise kan emmez, çiçek nektarı ve bitki özsuyuyla beslenir. Ergin bireyler çoğunlukla sıcak ve güneşli günlerde etkindir. Dişiler yumurtalarını su kenarındaki bitkilerin ya da taşların üzerine kümeler halinde bırakır. Larvalar nemli toprakta, çamurda veya su kenarlarındaki çürümüş bitki artıkları arasında gelişir; çoğu yırtıcıdır ve küçük omurgasızlarla beslenir. Larva dönemi uzun sürebilir ve kışı genellikle bu evrede geçirirler.

At sinekleri Palearktik bölgede, Avrupa'dan Akdeniz havzası ve Ön Asya üzerinden Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir alanda zengin bir tür çeşitliliği gösterir; Türkiye de farklı iklim ve habitat tipleri sayesinde bu aile bakımından zengin ülkeler arasındadır. Mera, orman kenarı, sulak alan ve hayvancılık yapılan bölgeler bu sineklerin en sık görüldüğü yerlerdir.

İnsanlar için ısırıkları rahatsız edici ve acı verici olsa da ciddi bir tehlike oluşturmaz. Bununla birlikte at sinekleri, beslenmeleri yarıda kaldığında başka bir konakçıya geçebildikleri için bazı hayvan hastalıklarının etkenlerini mekanik olarak taşıyabilir; bu nedenle hayvancılık açısından önem taşırlar. Öte yandan larvaları ve erginleri, kuşlar ve başka böcekler için besin kaynağı olarak doğal ekosistemlerde yer alır.