Philipomyia graeca

Philipomyia graeca, Diptera takımının Tabanidae (at sinekleri) familyasına ait iri yapılı bir sinek türüdür. Akdeniz Havzası ve Yakın Doğu'ya özgü olan bu tür, Avrupa'nın güney kesimlerinde ve Batı Asya'da yayılış gösterir. Türkiye'de de doğal olarak bulunur ve özellikle Ege ile Akdeniz bölgelerinde kayıt altına alınmıştır. Taksonomi

• Alem: Animalia
• Şube: Arthropoda
• Sınıf: Insecta
• Takım: Diptera
• Familya: Tabanidae
• Alt familya: Tabaninae
• Cins: Philipomyia
• Tür: Philipomyia graeca

Philipomyia cinsinde günümüzde kabul edilen yalnızca üç tür bulunmaktadır ve P. graeca bunların en yaygın olanlarından biridir.

Yayılışı ve Yaşam Alanı

Tür; Portekiz'den Yunanistan'a kadar Güney Avrupa'da, Balkanlar'da, Türkiye'de ve Yakın Doğu'nun bazı bölgelerinde görülür. Sıcak iklimleri seven bir türdür ve özellikle çalılık alanlar, makilikler, otlaklar, tarım alanları ve hayvancılığın yapıldığı bölgelerde yaşar.

Türkiye'deki kayıtları özellikle İzmir ve çevresinden bildirilmiş olmakla birlikte Akdeniz ikliminin görüldüğü diğer bölgelerde de bulunabileceği düşünülmektedir.

Fiziksel Özellikleri

Ergin bireyler yaklaşık 15–19 mm uzunluğundadır. Gövdesi sağlam yapılı olup turuncu-kahverengi karın üzerinde siyah desenler bulunur. Gözleri canlı yeşil tonlarında, antenleri ise büyük ölçüde turuncudur. Antenin üçüncü segmentindeki belirgin diş benzeri çıkıntı, türün ayırt edilmesinde önemli bir karakterdir. Kanatlar şeffaftır ve dinlenme sırasında gövde üzerinde düz şekilde taşınır.

Yaşam Döngüsü

Dişiler yumurtalarını nemli topraklara veya su kenarındaki bitkilere bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar toprak içinde veya nemli organik materyalde gelişir. Larva döneminde küçük omurgasızlarla ve organik maddelerle beslendikleri düşünülmektedir. Gelişim tamamlandıktan sonra pupa evresine geçer ve uygun sıcaklık koşullarında ergin sinek ortaya çıkar.

Erginler genellikle mayıs ile eylül ayları arasında aktiftir.

Beslenmesi

Erkek bireyler yalnızca çiçek nektarı ve bitki özsuları ile beslenir.

Dişiler ise yumurta gelişimi için proteine ihtiyaç duyduklarından memelilerin kanını emer. Atlar, eşekler, sığırlar, keçiler ve diğer büyük memeliler başlıca konaklarıdır. İnsanları da sokabilir ancak insanlar bu türün öncelikli hedefi değildir.

Davranışı

Philipomyia graeca gündüz aktif bir sinektir ve sıcak, güneşli havalarda daha hareketlidir. Hareket eden büyük canlıları görerek takip eder ve uygun fırsatta kısa sürede konarak kan emer.

Dişilerin ağız parçaları deriyi kesmeye uyum sağlamıştır. Bu nedenle sokmaları sivrisineklerden daha ağrılı hissedilir. Kan emerken tükürüğündeki pıhtılaşmayı önleyici maddeler nedeniyle bölgede kızarıklık, şişlik ve kaşıntı oluşabilir.

Ekolojik Önemi

Her ne kadar dişileri kan emici olsa da tür doğada önemli görevler üstlenir. Ergin bireyler çiçeklerden nektar toplarken bazı bitkilerin tozlaşmasına katkıda bulunabilir. Larvaları ise topraktaki besin döngüsünde rol oynar ve birçok kuş, örümcek ile yusufçuk için besin kaynağı oluşturur.

İnsanlarla İlişkisi

İnsanlara saldırgan bir tür değildir ancak rahatsız edildiğinde veya kan emme ihtiyacı duyduğunda sokabilir. Sokması oldukça ağrılı olabilir ve hassas kişilerde belirgin şişlik gelişebilir.

Türkiye'de ciddi hastalık taşıyıcısı olduğuna dair yaygın bir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte diğer at sinekleri gibi bazı hayvan hastalıklarının mekanik taşıyıcısı olabilir.

Korunma Durumu

Philipomyia graeca için küresel ölçekte özel bir tehdit kategorisi bulunmamaktadır. Tür geniş bir yayılış alanına sahiptir. Ancak sulak alanların kurutulması, yoğun pestisit kullanımı ve doğal habitatların kaybı yerel popülasyonları olumsuz etkileyebilir.

İlginç Bilgiler

• Yalnızca dişiler kan emer; erkekler tamamen nektarla beslenir.
• Büyük yeşil gözleri sayesinde hareket eden canlıları uzaktan algılayabilir.
• At sinekleri arasında Akdeniz iklimine iyi uyum sağlamış türlerden biridir.
• Güçlü uçucudur ve kısa sürede uzun mesafeler kat edebilir.
• Türkiye'de nadiren fotoğraflanan at sineği türlerinden biridir.

Kaynaklar

• GBIF (Global Biodiversity Information Facility)
• Fauna Europaea
• Catalogue of Life
• Moucha, J. (1976). Horse-flies (Diptera: Tabanidae) of the World. Synoptic Catalogue.
• Türkiye Entomoloji Dergisi – Notes on Tabanidae (Diptera) Fauna of Turkey

Naturspaziergang – Philipomyia graeca tür tanımı ve morfolojik özellikleri