Stropharia semiglobata

Stropharia semiglobata, Strophariaceae familyasına ait, gübre üzerinde yetişen yaygın bir şapkalı mantardır. Güncel sınıflandırmada Protostropharia cinsine aktarılmıştır. Tür adı “yarım küre” anlamına gelir ve neredeyse hiç yayvanlaşmayan yarı küresel şapkasına işaret eder.

Şapkası birkaç santimetre çapında, belirgin biçimde yarı küresel, soluk sarı, saman ya da limon sarısı renktedir; nemli havalarda yapışkan ve parlaktır. Lamelleri geniş, gri tonlu olup sporlar olgunlaştıkça mor-kahverengi ile siyahımsı bir renk alır. Sapı uzun, ince ve açık sarımsı renklidir; alt kısmı yapışkandır ve üzerinde ince, çoğunlukla düşen sporlarla koyulaşmış bir halka bulunur. Spor tozu koyu mor-kahverengidir.

Bu tür koprofil bir saprotroftur; özellikle at ve sığır gübresi üzerinde, ayrıca gübrelenmiş çayır ve otlaklarda yetişir. İlkbahar sonundan sonbahar sonuna kadar, özellikle yağışlı dönemlerde, tek tek ya da küçük gruplar halinde görülür. Gübrenin ayrışmasında görev alarak otlak ekosistemlerinde besin döngüsüne katkıda bulunur. Hayvan otlatılan alanlarda en sık karşılaşılan gübre mantarlarından biridir.

Stropharia ve yakın cinsleri, koyu mor-kahverengi spor tozu, çoğunlukla yapışkan şapka yüzeyi ve sap üzerindeki halka ile tanınır. Moleküler çalışmalar bu grubun farklı soy hatlarına ayrıldığını göstermiş, bazı türler Protostropharia ve Psilocybe gibi cinslere aktarılmıştır. Grubun üyeleri genellikle organik maddece zengin topraklarda, çayırlarda ya da gübre üzerinde yaşar.

Stropharia semiglobata dünyanın ılıman bölgelerinde, Avrupa, Asya, Kuzey Amerika ve diğer kıtalarda geniş yayılışlı bir türdür. Yenebilir değildir ve bazı kaynaklarda hafif zehirli olabileceği belirtilir. Gübre üzerinde yetişen küçük kahverengi ve sarı mantarlar arasında halüsinojen etkili Psilocybe ve Panaeolus türleri de bulunduğundan, bu tür mantarlar kesinlikle toplanıp tüketilmemelidir.