Stropharia luteonitens

Stropharia luteonitens, Strophariaceae familyasına ait, gübre ve gübrelenmiş toprak üzerinde yetişen küçük bir şapkalı mantardır. Güncel sınıflandırmada Protostropharia cinsine aktarılmıştır. Tür adı “sarı ve parlak” anlamına gelir ve şapkasının görünümüne işaret eder.

Şapkası genellikle birkaç santimetre çapında, çan biçimli ya da yarı küresel, soluk sarı ile saman sarısı renkli ve nemli havalarda belirgin biçimde yapışkandır. Lamelleri geniş ve seyrek olup sporlar olgunlaştıkça mor-kahverengiden koyu mor-siyaha döner. Sapı ince, uzun, açık renkli ve alt kısmı yapışkandır; üzerinde ince, kolayca kaybolabilen bir halka ya da halka izi bulunur. Görünüşü bakımından gübre mantarı olarak bilinen yakın akrabası Stropharia semiglobata türüne çok benzer ve ondan genellikle mikroskobik özelliklerle ayrılır.

Bu tür koprofil, yani dışkı ve gübre üzerinde yaşayan bir saprotrof mantardır. Özellikle at, sığır ve koyun gübresi üzerinde ya da gübrelenmiş çayırlarda, yaz ve sonbaharda ortaya çıkar. Gübredeki organik maddeyi ayrıştırarak besin maddelerinin toprağa geri dönüşüne katkıda bulunur. Hayvancılık yapılan otlaklar bu mantarlar için başlıca yaşam alanlarıdır.

Stropharia ve yakın cinsleri, koyu mor-kahverengi spor tozu, çoğunlukla yapışkan şapka yüzeyi ve sap üzerindeki halka ile tanınır. Moleküler çalışmalar bu grubun farklı soy hatlarına ayrıldığını göstermiş, bazı türler Protostropharia ve Psilocybe gibi cinslere aktarılmıştır. Grubun üyeleri genellikle organik maddece zengin topraklarda, çayırlarda ya da gübre üzerinde yaşar.

Tür, Avrupa ve Kuzey Amerika başta olmak üzere ılıman bölgelerde bilinir. Yenebilir bir mantar değildir ve zehirli olup olmadığı yeterince bilinmez. Gübre üzerinde yetişen bazı küçük mantarlar halüsinojen ya da zehirli olabildiğinden, bu türün tüketilmemesi gerekir.