Sideritis romana subsp. romana

Sideritis romana subsp. romana, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Sideritis cinsine bağlı, tek yıllık küçük otsu bir bitkinin tip alt türüdür. Sideritis cinsi, Türkiye'de “dağ çayı” ya da “adaçayı” adlarıyla bilinen ve bitki çayı olarak toplanan pek çok türü içerir; ancak bu tür, çok yıllık ve odunsu tabanlı akrabalarından farklı olarak kısa ömürlü, gösterişsiz bir bitkidir.

Gövdesi genellikle alçak boylu, dik ya da yayılıcı, dört köşeli ve tüylüdür. Yapraklar karşılıklı dizilir, ters yumurta biçiminden şeride kadar değişen şekillidir ve kenarları hafifçe dişli olabilir. Çiçekler gövde boyunca yaprak koltuklarında, birbirinden aralıklı halkalar halinde dizilir. Çanak, cinse özgü olarak dikenimsi uçlu dişler taşır; taç küçük, iki dudaklı, beyazımsı ya da soluk sarı renktedir ve çoğu zaman çanaktan pek taşmaz.

Bu bitki kuru, güneşli ve açık alanları sever: taşlık yamaçlar, makilik ve frigana aralıkları, nadas tarlaları ve yol kenarları tipik yaşam alanlarıdır. İlkbaharda çimlenip yaz başına kadar çiçeklenir ve tohumlarını döktükten sonra kurur. Ballıbabagillerin çoğunda olduğu gibi çiçekleri arılar ve diğer küçük böcekler tarafından ziyaret edilir; meyvesi dört küçük fındıkçıktan oluşur.

Sideritis romana Akdeniz havzasına özgü bir türdür ve güney Avrupa'dan Anadolu'ya kadar uzanan geniş bir alanda yayılış gösterir. Türkiye'de özellikle Akdeniz iklimi etkisindeki batı ve güney bölgelerde bulunur. Cinsin çok yıllık türleri halk arasında çay olarak kullanılsa da bu küçük tek yıllık türün böyle bir kullanımı yaygın değildir. Geniş yayılışı nedeniyle tehdit altında sayılmaz.