Sideritis montana

Sideritis montana, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Sideritis cinsine ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Bu cins Türkiye'de oldukça zengindir ve birçok türü “dağ çayı” adıyla bitki çayı olarak toplanır. Sideritis montana ise bu çok yıllık, aromatik akrabalarından farklı olarak küçük, kısa ömürlü ve daha çok yabani ot karakterinde bir türdür.

Bitki genellikle birkaç on santimetre boya ulaşır; gövdesi dört köşeli, tüylü ve çoğunlukla tabandan dallanır. Yaprakları karşılıklı, dar ve uzunca, kenarları düz ya da seyrek dişlidir. Çiçekler gövde boyunca yaprak koltuklarında aralıklı halkalar oluşturur. Çanak dişleri sivri ve dikenimsi uçludur; küçük, iki dudaklı taç sarı renktedir ve kurudukça kahverengimsi bir tona dönebilir. Bu sarı çiçekler ve dikenli çanak, türü sahada tanımaya yardımcı olur.

Kurak, güneşli ve açık habitatları tercih eder: taşlı ve kireçli yamaçlar, bozkır kenarları, tarla ve bağ kenarları, terk edilmiş alanlar ile yol kenarları başlıca yaşam alanlarıdır. İlkbahar sonu ve yaz aylarında çiçeklenir. Tozlaşma başta arılar olmak üzere böceklerle olur; meyve, çanak içinde kalan dört küçük fındıkçıktan oluşur ve tohumla çoğalır.

Türün yayılışı güney ve orta Avrupa'dan Akdeniz havzası boyunca Anadolu'ya, oradan Kafkasya ve İran'a kadar uzanır. Türkiye'de geniş bir alanda bulunan yaygın bir türdür. Bilinen bir zararı yoktur ve geniş yayılışı nedeniyle koruma açısından endişe verici bir durumu bulunmaz.