Setulipes quercophilus

Setulipes quercophilus, Omphalotaceae familyasına ait, meşe yapraklarının üzerinde gelişen çok küçük bir şapkalı mantar türüdür. Eski adıyla Marasmius quercophilus olarak da bilinir; güncel sınıflandırmada Collybiopsis cinsine aktarılmıştır. Tür adı “meşe seven” anlamına gelir ve yaşadığı ortama işaret eder.

Meyve gövdesi son derece küçüktür; şapkası genellikle birkaç milimetre çapında, beyaz ile krem renkli, ince ve zarımsıdır. Lamelleri seyrek ve beyazımsıdır. Sapı kıl kadar ince, uzun ve koyu renklidir; tabanı ölü meşe yaprağına doğrudan tutunur. Bu özellikleriyle at kılı mantarı (Setulipes androsaceus) gibi akraba türleri andırır; ancak beyaz şapkası ve meşe yaprağına bağlılığı ile ayrılır. Kesin teşhis için mikroskobik özellikler ve konak bitki birlikte değerlendirilir.

Bu tür saprotrofik bir mantardır ve yere düşmüş meşe yapraklarını ayrıştırır. Özellikle meşenin lignin içeriği yüksek yapraklarını beyaz çürüklük benzeri bir süreçle parçalayabildiği, bu nedenle yaprak döküntüsü ayrışması üzerine yapılan bilimsel çalışmalarda model organizma olarak kullanıldığı bilinir. Yaz ve sonbaharda, yağışlı dönemlerden sonra meşe ormanlarının zemininde çok sayıda birey halinde ortaya çıkar.

Omphalotaceae familyasındaki bu küçük mantarlar, eskiden Marasmius cinsi içinde ele alınıyordu. Moleküler çalışmalar, görünüşte birbirine benzeyen bu türlerin farklı soy hatlarına ait olduğunu göstermiş ve birçoğu Gymnopus, Collybiopsis gibi cinslere aktarılmıştır. Sert ve dayanıklı sapları, kuruduktan sonra bile uzun süre bozulmadan kalabilir.

Tür, Avrupa’nın ve Akdeniz havzasının meşe ormanlarında yaygındır. Meşe ormanlarında besin döngüsüne katkısı önemlidir. Küçüklüğü nedeniyle yenebilir mantar olarak bir değeri yoktur; insanlar için bilinen bir tehlikesi de bulunmaz.