Scleroderma citrinum

Scleroderma citrinum, Sclerodermataceae familyasının en yaygın ve en iyi bilinen türüdür. Boletales takımına ait olmasına karşın görünüş olarak tipik bir şapkalı mantara değil, kalın kabuklu bir topa benzer; sporlar bu kapalı meyve gövdesinin içinde gelişir.

Meyve gövdesi genellikle 4 ile 10 santimetre arasında çaptadır; yuvarlak ya da basık yumru biçimli, sapsızdır ve tabanından kökçük benzeri miselyum demetleriyle toprağa bağlanır. Kabuğu kalın, sert ve deri gibidir; rengi sarımsı ile okra kahverengi arasında olup yüzeyi belirgin, kabarık pullara ayrılan çatlaklarla kaplıdır. Kesildiğinde kabuğun altında beyazımsı bir tabaka ve gençken bile mor siyah, mermer desenli, sıkı bir iç kısım görülür. Olgunlukta iç kısım koyu kahverengi bir spor tozuna dönüşür ve kabuk tepeden düzensiz yırtılır. Kendine özgü, metalik ya da kauçuğu andıran bir kokusu vardır.

Ektomikorizal bir türdür; özellikle meşe, kayın ve huş gibi ağaçlarla, asidik ve kumlu topraklarda, fundalıklarda, orman kenarlarında ve yosunlu yerlerde yaz sonundan sonbaharın sonuna kadar görülür. Bazen Pseudoboletus parasiticus adlı küçük bir boletin üzerinde parazit olarak geliştiği görülür.

Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yaygındır; Türkiye'de de bilinen bir türdür.

Zehirlidir. Mide ve bağırsak zehirlenmelerine neden olur. Kesitinin trüf mantarlarına benzemesi nedeniyle kimi zaman trüf taklidi olarak kullanıldığı bildirilmiştir. Gençken beyaz içli puf mantarlarıyla karıştırılmamalıdır.